< Punktar um passu

 

 

 

Fjri heimur?

 

Eftir opnun og opinberun

 


Ef t slma vri fari ea essa punkta um passu pars mijum aldri og kynni eirra fr einu vori til arnsta hausts og jafnvel fram vetur a er a segja ef slkt slma mtti kalla, vri etta ekki versta falli nnast eins og hlfkru njsnaskrsla? Ea varla hlfkaraur njsnarman? Ea allra lakasta falli hplitsk skrsla, litu fingrafrum grunsemdardeildar einhverrar skrifrisstofnunarinnar? Sem stofnunin vri svo kannski a bralla me a birta sem plitska rmnsu um riddara einhvers hringstigans?

Hversu mrg rep upp vi annars hfum stigi ea rep niur hnigi hringstiga okkar, hefur punktum og kommum vissulega og enn fjlga harla nokku lfi sguhetja okkar, og vitaskuld er sgandi lukka best eim efnum sem rum. En hva hafa punktar og hva kommur a segja ef i langt er fr punkti til punkts og kommu til kommu, og jafnvel tvr ea rjr ea gu veit hva margar kommur eru punktanna milli, og svo varla neitt anna kreiki milli eirra en besta falli eitthva bkstaflegt? Gti ekki veri a uppfylling vanti, eitthva vlkt er llu falli og bkstaflega tala li samlfi eirra og samblisformi inntak og dltinn stganda?

En skortir svo mjg slka uppfyllingu, alvru tala? Hva myndu til dmis uglurnar um a segja, s grandvara varsveit slar hssins, fengju r mli? Ea amma hennar? Hn jafnvel komin beint langbylgjusamband, beintengd vi jr og alla andagift gegnum sinn Skjaldar leyg. Ea amma hans? Fengju myndirnar hennar mli, hva myndu r mla? Myndu r? Hafa r ekki einmitt og oft og iulega veri a mla? Ea allavega syngja me. Og me uglum og llum margburum hillum og syllum? Ea varla hefur gamla gufan veri ar ein a verki.

Kannski a r mmur ekktust uppfr og tkju saman nefi? Og kveiktu sr vindli saman kyrrum kvldum egar himinninn vri fagur og blr ea roagullinn og hann Ptur postuli hefur teki sig nir og httur bili essu eilflega lykla- og bjlluhringli, og auvita svo a alls enginn annar vissi til. Rddu kannski spekilega saman um lfi og tilveruna hr nirfr, pandi og gjaldandi hvor annarri nefskattinn sinn. Laumuust san til a opna gulli hlii til a hleypa t allri reyk- og tbaksbrkjunni. Svo og ef eim sndist sta til, a birta skrslur snar msar og rmnsur um rjurnar snar kuldanum niri, draumi ellegar bktalandi ulum, kvum ea sngvum gegnum svipina barmiklu og kynja glabeittu veggjunum; ellegar r kmu boskap snum til skila gegnum uglurnar n ea hann gamla Skjld ea hann Brtsa, ef t a vri fari a r jafnvel sju alfari um a skera tbaki ofan hrtinn sinn og nauti?

Oft man sauur hvar lmb gengu! Og v ekki naut lka, a kynni a reka minni til a hafa stara einhver slk nttrunnar nvirki?

Vri a ekki lkast v a vegprestar allir bentu hver annan fullkominni spurn?

minningu um opinberun postulanna hefur hann fengi heilt riggja daga fr, sem og auvita flestir arir, nokku sem orskar ekki f n sjhundarnir sem veia , hva heldur a fiskvinnslukonan hans fi nokku srstakt fr ea er hn ekki annars alltaf fri? heita eigi veikindafri, a vsu, vri ekki samt undurfurulegt a hn tti a eiga a heita a vera a fara fr, verandi sfellt fri? Og fr fr hverju skpunum .

Samt er talsvert milli eirra a hann sem sagt eigi dlti erfitt me a skilja etta me fri ea frin hennar. Gti vel hugsa sr a vera sjlfur gu og lngu fri, fullum launum auvita, eins og hn er bin a vera, og hefi allt eins nota tmann til a semja nokkra slma. Ea annig. Hva a annars vri kalla. J, hann myndi reianlega vera binn me a minnsta kosti fimmtu og einn slm, a er hann nokku viss um. Nokkurn veginn einn slmur dag og jafnvel rmlega a, ekkert ml. Hann myndi hafa nota tmann svo afskaplega vel. Og tnskldi jafnvel bi a semja lg vi einhverja af eim.

Hva sem v llu lur, er ekkert gagg ea gjamm eim til ama, hva sniglandist fribnd, n sem au njta helgarinnar. Hn finnur sig ori furuvel bakinu, a varla vika s liin fr uppskurinum, og vonast til a geta fari a leita sr a vinnu ur en langt um lur, einungis vonar heitt og innilega a hn fi n ekkert bakslag. Og aldrei a vita nema a hin krossfesta andagift eigi eftir a opna henni einhver gullin hli!

 

Andrki efra?

Listvinaflagarnir eru alveg sjunda himni yfir vitkunum sningunni. Hlaut ekki svari a falla eim vil, a etta hefi veri eim, a minnsta kosti sumum eirra, sannheilg andagift? Engum blandast hugur um a ein kom, s og sigrai, rum fremur. Hin krossfesta andagift hafi teki gesti vlkum heljarinnar tkum, a ekki var ofmlt hj einum gagnrnanda blaanna, sem skrifai feinum dgum sar, a allir hefu fari heim alveg gagnteknir, og hefu gestir mtt lta sr lynda a ba langri bir til a lta aalmeistaraverki augum, lkt og hreinlega tti a fara a krossfesta konu, jafnvel mann.

au fru ekki heim alveg strax, grmugerarkonan og maurinn hennar, n vinkona hennar r rhsinu, n tnskldi, n allir vinirnir r verkuninni ea vinirnir hans r runeytinu, n bankastjrablstjrahjnin, listvinaflagsformaurinn og fr hans, n leigublstjrinn, n heldur allnokkrir fleiri listvinir nei, alveg uppi skjunum rambai ll hersingin upp vildarvinabar, lkt og sjlfrtt, eins og etta vri eini barinn llum bnum. Og var vissulega eini barinn llum bnum ar sem hvorki rokk nokkurt n rl var heimult n heldur a leyfist a gera nokkurn slkan rm a v yfirvegaa og menningarlega bktali, er arna var ri mjg hvegum haft, er ekki mtti teljast gur og stemmdi nokkur veginn vi villianda og angurblan lftasng. Hann laai v elilega a sr margan menningarvininn og listvininn gan og ttu hinir sur lagvissu eim efnum einnig til a slast me.

Efsti bar ht hann reyndar fullu og rttu nafni og var talinn bera nafn me rentu, svo miki sem flk af menningar- og listamannastigu anga stti, ea flk sem a minnsta kosti taldi sig vel geta tt heima eim efri stigum, svo og mismunandi hldrgt flk sem hugi kannski gott til glarinnar a komast einhvern tmann essi stigu. En grmugerarkonan okkar tti stku sinnum til a sna aeins t r annig a rttan hallai ofurlti rnguna, ellegar rangan ofurlti rttuna, jafnvel svo a thverfan sneri alveg inn, og ekki allsendis alltaf vi bestu undirtektir vinar sns og lfsfrunautar, upplsingafulltrans runeytinu, sem mat bar ennan mikils fugt vi msa ara bari, sem hann hikai oft ekki vi a kalla sktabari og hafi fyrir sumum jafnvel fullkomi ol, nokku sem hn svo sannarlega sndi fulla melan me egar oli stafai af rafurmgnuum skrbbum heilavottar- og merghreinsunardeildarinnar, en vildarvinabar var aftur mti ll tnlist strengilega bnnu, alveg sama af hvaa tagi vri nema sngur eirra svananna og lfta villtu. Ein barernanna, sem stundum br fyrir stanum, var vst a sgn sfellt a hafa gtur sr vri bareigandinn nrstaddur, svo venju sngvin hn var sna vsu. Sagt a hann vri eilft nlum, a sprfuglinn s gleymdi sr og tki a smita fr sr um of lttri lund vert ofan villiandanna kyrjur og bktal ea hva annars tti a kalla ann sng. Ef til vill ess vegna sem hn sst fremur sjaldan, a hn fengi einungis a leysa af, rtt fyrir hve hn laai a sr bkinn margan?

leiinni upp eftir segir hn vinkonu sinni rhsinu fr v hvernig nafngiftin hefi komi til. au hefu reyndar kynnst ar og para sig ar snum tma og gtu ess vegna hafa fari a nefna hann vildarvinabar. N ea llu heldur paradsarbar ea bar parads ea jafnvel bar para ea parabar ea einfaldlega barpara ea barparabar, en a vri ekki mli. Nei, v miur.

au hefu staldra ar vi einu sinni sem oftar rtt fyrir matinn, egar einatt var fmennt og oft ansi gmennt og talmenntin eftir v fn, jafnvel svo, egar best lt, a jafna mtti til nttrulegasta villiandasngs fram heianna r. Vildi svo til a ekki einungis ein af gmlu krstunum hans var ar stdd heldur einnig gamall draumur hennar r fyrra lfi og mereiarsveinn um hr, sem hn tlai fyrst vart a ekkja, svo nauraka hfui honum var. Hann hefi raunar veri bsna drukkinn og ori ansi illur skapi vi a sj au, og alveg srstaklega vi a sj ennan segg hennar nja, manninn hennar. Sagist lggumann ea hva annars tti a kalla hann, en hann vri reyndar lggusklakennari, ea rttara sagt kennslufulltri, er svo tti a heita hafa veri heima a ljka vi tollinn sinn eftir brskemmtilega dvl sjlfri hborg hborganna vegum eins af helstu vildarklbbum bjarins egar sr hefi dotti hug a heilsa upp alla gmlu gu vildarvinina Efsta bar. J, alla sna miklu vildar- og virktarvini, hefi hann lagt unga herslu og hleypt vlkt brnnar a gengi hefu langt upp mla, engu lkara en krappur ldusjr rii yfir, vlkt reiur hann hefi ori.

En hver djfullinn mtir manni ekki hrna? hefi hann san hreytt t r sr sem hinn bylgjandi ldufans reis og hneig langt aftur hakka. Fjandinn hafi a! Fari a kola! Fari a eisu og eimyrju! Sjlfur krumpuskelkjafturinn kolaisti! Drekinn sjlfur gnandi yfir sjlfri heitkonunni manns! rhraki itt! Drekadrulludninn inn! Krummaskuarninn inn! Hvern fjandann ert a vilja hr me konunni manns? reianlega frnilegasti og krumpaisti karlpungurinn llum bnum, llu landinu, llum heiminum! Ljti krumpukollurinn inn! Krimminn inn! Stela af manni sjlfri heitkonunni manns...

annig hefi lggusklakennarinn lti dluna ganga, froufellandi af bri, en hann sjlfur raunar veri s eini arna inni er svo hstemmdar lkingar gtu a einhverju leyti tt vi, sr lagi hinar undurfurulegu og krumpulegu samlkingar r skallakoti, v a ekki var anna a sj rum skllum ar inni en a vru hinir slttustu og felldustu, og aan af sur a veri hefi ar nokkur krumpaur hfuskallinn, fyrir n utan a a hann einn hafi veri a sem kalla vri a vera skallanum.

au tv hefu seti hlj undir lestrinum, allsendis agndofa, ldungis lmagna nverandi prins drauma hennar brugi hendi hr sr, lkt og leislu og sjlfrtt, lkt og hann vildi n ganga r skugga um hvort annars nokku vri fari a rla skalla, jafnvel krumpuskalla! En a var n aldeilis ru nr, hann me sitt prmannlega og vel hirta hr.

Hugsa, og aldrei a vita, hlt grmugerarkonan fram a lsa fyrir stllu sinni atvikum essum aldrei a vita nema a allt hefi enda me logandi slagsmlum ef fyrrum krastan hans, sem reyndar er vst gamall kunningi mns fyrrum, hefi ekki skorist leikinn og skakka hann. Svona skalt ekki tala vi minn gamla og ga vin, sagi hn vi hann hreint t og skorinort, vi minn gamla lggslumann, og af svo miklum alvruunga a hann hrkklaist fr borinu yfir nsta bor, ar sem stjrinn stanum, bareigandinn, vissulega sat og me sperrt eyru og hafi hltt alla runa alveg bergnuminn sem og hver einasti maur barnum.

vlk svfni! segir vinkona hennar. Og barstjrinn nttrlega lti fleygja lggumanninum num umsvifalaust dyr?

Nei, ekki honum, herra kennslufulltrinn er og einn af vildustu virktarvinum barnum, skiluru. Heldur einasta mr .

Jess Kristur! g tri essu ekki.

Einungis hinn trfasti gu skilur, svarai listakona krossfestingarinnar og kmdi. Sju til, vi ttum a sjlfsgu ekkert erindi arna inni lengur. Elskulegur maurinn minn gekk hljur til dyra og g humtt eftir honum. Heyri g a brast munnstykki ppunni hans, svo mjg hann hefur nst tnnum, og heldur ekkert undarlegt. Sem hann er kominn t staldra g vi, klingi saman glsum tveim bori og segi stundarhtt: Gir gestir, gir gestir! Herrar mnir og frr og allir vildarvinir gir! Munum vr n yfirgefa yur og salinn. Munum vr og fremur halda nera en a dvelja lengur hr lgsta plani efra.

Heyra hefi mtt saumnl detta, jafnvel svanasng alla lei fram r heianna r.

Og var gn meiri en dyravrurinn oldi, og undir strngu augnari eigandans reif hann xl mr og fleygi t. a vissi ekki minn kri, og a v er g best veit er honum ekki kunnugt um a enn . t komin leitai g hann uppi og stakk upp v vi hann, rtt svona gamni, hvort vi ttum ekki a hressa okkur ofurlti vi og lta vi til dmis nesta bar. En a kllum vi gjarnan jlasveinabli, veist, hrna niri b og getur veri athyglisvert a kkja inn stundum. Oft margt fleira hreppakyns kreiki ar en essir austan af ttaralinu hennar Grlu, og ekki svo kja margar leiindaskjur. Alveg gtustu refaskinn innan um og saman vi, allavega ekki svo mjg a ttast a nokkur ar fari a skrbba manni eyrun a manni fornspurum hva vo upp fyrir mann heilagarnirnar manns...

 

Grla kallar brnin sn

egar hn fer a sja til jla

Komi i hinga ll til mn,

Npa, Tpa,

Nja, Tja,

Ntur, Ktur,

Nafar, Tafar,

Lni, Slni,

Leppur, Skreppur,

Loki, Poki,

Leppatuska, Langleggur

og Leiindaskja,

Vlustakkur og Bla...

 

, tturskjurnar, andvarpai hn mulega, er hn lkast og rum heimi hafi fari me barnagluna gmlu, staldrandi vi og snandi sr vi sporunum, enn horfandi blikandi augum snum niur eftir, niur strti sem hsti nesta bar.

j, garskjurnar, ekktarangarnir litlu, tk Andrk undir me henni og leit einnig niur strti, afar hugsi. Helduru annars ekki, sagi hn svo, enn afar hugsi, a au hafi frekar lent jlakettinum, helduru a ekki? Frekar en a Grla hafi fari a sja au pottinum snum fyrir ekkt, essi angaskinn. A au sinn htt hafi veri strengd krossinn sinn, lkt og strekktir roskinni itt sinn, og litlu skinnin fengi litlu um a ri frekar en krossfesta rohnsni itt engar flkur fengi til jlanna, angaskinnin, og v fari rakleiis beint kttinn. En honum? Hvernig fll honum, arna gini litla Grlukattar num stkra?

Ertu fr r, mn kra! Hann hefi ekki vilja arna inn frekar en a lenda gini ljnsins! Auvita var etta einungis saklaust grn af minni hlfu, vitandi hva honum bj brjsti, var einungis a vona a andrmslofti yri aeins lttbrara, en etta var meira en hann oldi. Hann nsti enn tnnum en n me ppuna kalda annarri hendinni og me munnstykki broti hinni. Og leiinni heim fkk g svo a hla ansi kjarnyrta ru. mig vri n ekki mikils a treysta. Ea vri a ekki ansi hart fyrir hann ef hans fyrrum krustur ttu alltaf a urfa a taka af mr maki egar koma yrfti honum til varnar. Hvort mr myndi kannski ykja skemmtilegra a hann temdi sr a fara heldur t me eim sningar, kaffihs, bari... Og upp rauk tbaksmkkurinn af honum eins og af eldfjalli, hann me sitthvora rettuna hndum sr, milli ess sem hann klemmdi r milli vara sr og saug af fergju, sfellt reifandi um sitt hrpra hfu, lkt og hann vildi ganga r skugga um a rugglega margt og miklu meira en broddar einskrir ea jafnvel eitthva enn stfara skori hgra ea vinstra skreytti leur hfi hans pra....

Ea n vri a g bjargai honum fr hreinni andlegri nau og hefi splst hann nokkrum rettum, eins og n var statt fyrir honum.

r hafa dregist aeins aftur r, grmugerarkonurnar. Hin eru a tnast inn, elskulegir mennirnir eirra staldra aeins vi dyrunum og senda eim yndislegan, andrkan tninn. eir veifa til eirra lttir lund og r veifa brosandi mti og eir hverfa undan inn samt me ppum snum. Skyldi hn f a fara inn? Skyldi henni vera gefin gri? Hver skyldi vera dyravrur nna? Ea barstjrinn vera nrstaddur? Ellegar eirra fyrrum lfsfrunautar um hr? Skyldu au f a hla sng vildarvinarins villtasta? Skyldi einhver eiga eftir a lenda gini ljns .

Blessu vertu, hfum ekki hyggjur af v, sagi vinkona hennar og hl. Vi frum bara jlakttinn! Varla heldur mikil htta v a andaktugheitatungan kitli oss um of gilega eyru ar ea fari a sleikja sig svo mjg upp vi vorar heilagarnir, ea helduru a nokkur?

 

Andagift nera?

Sem listamaur vri hn einungis miill, heyri hn sjlfa sig segja. A andinn hefi komi yfir sig lki hvtrar dfu er hefi flgra upp og niur ftlegginn sr eins og korni harahlaupum sem tlai sig lifandi a drepa, engu lkara en a hn hefi stigi allt niur til heljar og . a er nokku lii kvld og au sitja enn inni barnum, kjarninn r hpnum. Vinkona hennar og tnskldi eru nfarin, dyravrurinn hafi bei au vinsamlegast a yfirgefa stainn tnskldi hafi alls ekki vilja lta sr segjast a etta vri ekki tnlistarbar heldur rotlaust sungi lgin sn sinni hstemmdu rddu, og annars ekki vi svo slmar undirtektir, og sr lagi fengi hinar hressilegustu undirtektir er hann hafi kyrja njasta slminn sinn, ennan strtslm nr. 51. Sprfuglinn sngvni, erna tti a heita barnum, hafi ekki heldur gtt ng a sr og sst ekki meira a kvldi.

Hvt dfa eins og korni a drepa ig! t leigublstjrinn upp eftir henni furulostinn, alveg a farast r hungri eftir meiri sng. Og allt niur til heljar...

Maur verur a hafa upplifa innblstur og andagift eigin reyttum lkama og kvalinni sl til a skilja hva listin er, tskri bankastjrablstjrinn fyrir honum. Hefuru aldrei keyrt orskhausa?

r hfu fengi a fara inn eins og ekkert hefi skorist, og ekkert hafi ori vart vi neina fortardrauga. Og ekkert a minnsta kosti enn skorist utan etta me tnskldi. vlkur heilagleiki! a var parads, ea hitt heldur. Var ekki foki flest skjl ef ekki mtti syngja sm?

Sveitaball, j ekkert jafnast vi sveitaball, raular hn lgt me sjlfri sr. Sveita-ball, sveita-ball... Sveitaball, j ekkert jafnast vi sveitaball, sveita-ball, sveita-sveita-ball... Sveitaball, a er orsins merking sveitaball, sveita-ball, sveita-ball... Sveitaball, tra, lalla, lalla...

Maurinn hennar snr sr hvasst a henni og sussar hana. Viltu a okkur veri hent t?

Leigublstjrinn ltur klukkuna, lkur vi bjrinn sinn og stendur ftur, hafandi enga eir meiri snum beinum. g skil ykkur v miur ekki, segir hann vandralegur. Hvtar dfur og orskhausar? Nei, g hef aldrei keyrt vrubl og aan af sur me orskhausa. Bara keyrt hann gamla Grna minn. Og g er ekki Hvtasunnusfnuinum, btir hann vi brosandi og dlti afsakandi. Eru i kannski ar?

Nei, en vi erum hins vegar Vottunum, svarar bankastjrablstjrinn, grafalvarlegur svip.

Vottum grmulausrar andagiftar, botnai fr hans fyrir hann honum yfir xl og laumaist til a gefa grmulistakonunni enn eitt olnbogaskot.

Leigublstjrinn akkar fyrir sig og kveur me flttalegum undrunarsvip, me eim orum a hann hafi allavega og vinlega haft miki yndi af gum sng. En n veri hann a fara a drfa sig eigi hann ekki a missa af sasta kvldvagninum. Og konan bi sn heima, , lenti fundi hj Grnuflaginu ea eitthva, tautar hann me sjlfum sr og tskrir fyrir vistddum a a s einslags spila- ea kvamannaflag nokkurra leigublstjra, fremur eldri kantinum a fleiri yngri bttust hpinn, og allra mjg sng- og spilaglara , ea sm ralli me lrasveitarflgunum, finn eitthva t r v, a segja vi hana... En hafi hugheilar akkir fyrir .

a er fari a nlgast mintti, er rennur upp hvtasunnan, er heilagur andi kom yfir postuluna, fyrir nrfellt tvsund rum. Og bjallan mun klingja barnum og ljsin fara a loga skrt. Og barstjrinn ef til vill standa upp og kvaka yfir salinn: Gir gestir, gir gestir, kkum fyrir kvld. Ori er hheilagt, runnin upp hvtasunnan, verum v miur a loka...

Hn stendur upp, gengur inn salinn mijan og heyrir sjlfa sig mla hrri og ofurlti reikulli rddu yfir sfnuinn allan: Gir gestir, gir gestir, herrar mnir og frr, allir vildarvinir gir! Brtt munu ganga salinn hin heilaga jmfr og andi hins krossfesta...

Engum togum skipti, dyravrurinn var kominn upp a henni samstundis. Andartaki sar stendur hn ein og yfirgefin hlfringlu ti sttt. Hn bur um stund, stjklandi fram og til baka. Enn er hlftmi anga til verur loka. Loks verur hn reytt biinni og rltir ein heim.

Nokkru sar birtist maurinn hennar. Hann minnist ekki neitt n hn heldur. Hvorugt biur hitt afskunar neinu og spurning hvort brna nausyn beri til. Henni finnst gnin hlf brileg, sem hn liggur og teygir r sr, nkomin upp rm. Heyrir a hann ltur vatni renna, burstar tennurnar, skrfar aftur fyrir. Heyrir til hans og sr egar hann kemur inn og ber skmuna fr ungum gluggatjldunum. , hve ltt er hans skhlj. Og hn virir fyrir sr fagurskapaa skuggamynd lkama hans, er hann tekur a afkla sig.

Og sem hann ltur sig la t af rmi og breiir yfir sig sngina nstum upp yfir haus, verur honum a ori:

g tla mr ekki dyngju a falla, vina mn, a tla a fara a ka me r egar ert essu stuinu. Skalt ekki halda a.

Og hann velti sr yfir frhverfuhliina.

 

Grmulaus or og andagift

Helgin hefur raun veri ljf og indl. Strax a morgni hfu au afgreitt leiindin sem au hfu sofna t fr. Hfu tt smvegis til a f sr staupinu, rtt til a hrga sig tilefni htarinnar, og a einnegin glatt andrmslofti. Aldrei skyldu au falla gryfju a leita ekki strax lausnar misklarefnum snum. Maur verur a rkta garinn sinn og reita illgresi jafnum, ur en a breiir r sr. Rkta me sr af al hinn ga anda, a kynni a vera helst til of mikils mlst a rkta ginnheilagan anda.

Hn ba hann a fyrirgefa, a henni vri a vsu ekki alveg ljst fyrir hva. Og hann lt gott heita. Mli afgreitt, au skluu fyrir vinttu sinni og tku upp lttara hjal. annan hvtasunnu hfu au skroppi niur rhs. Nna fyrst var hgt a skoa verkin alminnilega, n egar ekki var eins mikil rng ingi og vi opnunina. Sningin hafi greinilega spurst vel t, rtt fyrir a enn hefi ekkert veri hana minnst blum utan stuttrar frttatilkynningar laugardeginum. Krossfestingin var enn augljslega mipunkturinn, rtt fyrir a verki vri arna hlfgerum afkima inni gangi. Hn naut ess a finna hve blendnar tilfinningar a enn vakti. Hver og einn virtist tlka eftir eigin hfi, lesa r v hinar lkustu skrskotanir, lkt og vi opnunina. Sjlf var hn ekki einu sinni viss um hva hn var a fara. Ea eins og hn hafi sagt Efsta bar, a sr lii stundum eins og mili, andinn kmi yfir hana og hugmyndir spryttu fram lkt og r reifanlegum mlisvddum a handan. Lkt og hn si inn borinn, formlausan heim, sem yrfti a skapa og mta. annig hafi etta verk einmitt skoti fyrstu frjngum djpum huga hennar, daginn sem lni tk a elta hana, egar hn fkk lns taki baki og upplifi sitt sasta verkuninni.

Hann er enn dlti hikandi vi a lta ljs lit sitt. Virist jafnvel vera heldur hrifnari af verkum sumra annarra. Stanmist enn og aftur vi eitt af verkum vinkonu eirra r rhsinu, harla djpt hugsi. etta er afar dulug, grnleit og lti eitt gljleit grma, sterk ltleysi snu. Sla r grfri netgrysju, bu urrleitum, dlti grngoluum lit, sltir niur yfir annan helming andlitsins og dpkar dulrtt, nstum freskt augntilliti. etta verk hfar dlti til mn, segir hann og hlr. Finnst mr g jafnvel sj sjlfan mig anda v! Srkennileg tilfinning.

Kannski a i su svona lk! Hn brosir og strkur honum bltt um vanga. g veit reyndar, btir hn vi, a hn mtai grmuna eftir eigin andliti og svipmti. annig s, einskonar sjlfsmynd hennar, a auvita s grma a aldrei eli snu, vru a ekki grmur. v a grmu verur aldrei samsama vi neinn einstakling. Snn grma birtir okkur eli manneskjunnar hnotskurn, ekki einhverrar einnar, tveggja ea neinna riggja, heldur sammannlegt eli manneskjunnar, jafnvel allri heild sinni egar best ltur, a ess ekkist vst vart nein dmi; n en annars brotum, misjafnlega hrifamiklum. San er a okkar a leggja saman brotin lkt og vi vrum blindravinir a psla saman hinum msu hugmyndum eirra um fl, skiluru!

Enn st hn sig a v a vera farin a tala eins og miill! Nna raunar eins og henni vri blsi brjst anda lrimeistara sns hborg hborganna, sem hn hafi numi svo miki af, er hn meal annars astoai hana vi a ba til eldfjallsgrmu eina mikla handa bergrisum. Sjlf skildi hn tpast enn hva hn hafi veri a fara, s gta grmugerarkona, og var smm saman a renna upp fyrir henni ljs, srstaklega n upp skasti er hn var aftur tekin til vi grmugerina af kappi. Ea v hafi hn svo oft og einatt klykkt t me blindralkingunni, vinkona hennar g? Hafi gjarnan haft a fyrir si er r luku spjalli bili og stungu upp munkinn, sem hn einatt svo hafi kalla athfnina a kla tappann lkjrsflskuna, og r hldu fram a vinna. Var a ekki einmitt aall blindra skynbragi er eir bru svo margt sem sjendum var huli? Beinlnis su dpra af v a eir skynjuu andrmi hlutanna, sjlft andrmi manneskjunnar, hi eiginlega vimt hennar hfu hina snilegu grmu hreinu og tru, truflair af slttu og felldu yfirbori sem annars villti sjendum svo gjarnan sn .

Nei, sannri grmu verur aldrei samsama vi einn ea neinn, klykkti hn t me, svo milandi speki lrimeistara sns, og btti vi: Ekki nema a , a vi ttum vi grmu hins grmulausa listamanns!

hafir mig sem sagt ekkert huga inni, segir hann, og er ekki laust vi a enn tortryggni gti fremur ungt enkjandi svipnum.

Var hann enn a velta essu fyrir sr! Auvita, elsku, hjartans fllinn minn! segir hn strnislega. Ea tkstu ekki annars eftir v vi opnunina, a allir tku ig fyrir grmuna mna? Mna grmulausu andagift! Sjlfa opinberun mna...

Lttu n ekki svona! Maur m spyrja.

Hn ba hann a afsaka. vinlega skyldi a vera hn sem a lokum geri a. , a hn bara kynni a umgangast ennan elsku mann sinn, a hn gti snt honum fram a jafnvel orin sjlf voru grmur. A maur skyldi ekki taka allt of bkstaflega. v var flgi eli tungumlsins, a lesa r grmum oranna sem samt svo fjlmrgu ru mynduu andrmi manneskjunnar og vimt. Ea var annars til nokku fullkomnara en einmitt orin tm? Hvers viri vri hugsun ef ekkert leyndist a baki oranna? Hvers viri vri leikverk n leikara, leiksvi n leiktjalda? a vru flatneskjulegar grmur.

Lt ekki svona, rhyggjupkinn inn, orskhausinn inn, flsunginn minn!

Og hn tk hljandi undir arm hans og leiddi hann t r glerhllinni miklu sem hsti sninguna, me eim orum a n fru au a skoa mannlfi nesta bar. Ea veistu ekki annars af hverju annar hvtasunnu er? a er af v a fyrri daginn var hi reina efra en hinn seinni daginn nera. Sju til, af v a hvorki fairinn n sonurinn hva heldur hin heilaga jmfr fara manngreinarlit, ekki frekar en hverjar arar hvtar dfur flgrandi um geiminn tma og rmi. tma og tma, tma og tma, tma og... hn svo snglai.

g skil ig ekki, sagi hann og ekki var laust vi a ofurlitlum ttaglampa brygi fyrir augum. Ert kannski Vottunum lka?

Nei, honum hafi ekki litist a fara svo djpt sem nera, ekki frekar en fyrri daginn. Ekki heldur vogandi a tla a teyma hann anga inn gegn vilja snum, ekki fremur en fl inn glervrub.

Og varla br ttu au afturkvmt efra. au hfu v stainn rlt allraslnabar, sem hn svo kallai, af v a ar ttu allir rkir jafnt sem ftkir, hvort sem var a andlegum ea veraldlegum aui, ekki aeins innangengt, jafnt sausvartur almginn sem himingnfustu menningarvitar, heldur var lka hgt a sitja ar ti gvirisdgum, lkt og nna, og horfa brnin krta liugt og hoppa parsinn sinn t um alla sttt.

Yndislegt var a sitja ar ilvolgri stttinni, arna sjlfri miri hringiu bjarins, og lta slina baka sig, alls reitt af allri rafurmgnun ea annarri heilaatma mgnun. Og neitanlega kostur a aan vri lfsins mgulegt a kasta manni t. Og varla fri nokkur a lta setja mann inn svo fgrum degi? Hva konu!

Skl, stin mn! segir hn og mundar munkalkjrinn sinn ga.

Og hann brnar gagnvart allri fegurinni og brosir n. Og ba hana a afsaka! Tk t r sr ppuna og ba hana a afsaka! Hann! Nei, auvita vissi hann vel a hn vri ekkert Vottunum. etta hefi alveg vart hrokki t r sr, hann gti stundum ori svo styggur a hann skildi a varla sjlfur. Og eru eir heldur nokku dfunum? Elskan mn, g bi ig innilega a fyrirgefa. Full skulum signa, ds minna drauma! Gullveigar skl, le dme og allra heilagra anda! Mr lur eins og vi svifum englavngjum sjlfri parads .

 

Bregast krosstr?

Enn, a minnsta kosti, hafi enginn boi verki egar hvtasunnan var a baki. Henni var a heldur ekkert heilagt ml a f rauan punkt lkt og kominn var vi all nokkur verka flaga hennar. Hugmyndin var a sningin skyldi standa fram a kosningunum, sem n voru nnd, og aldrei a vita nema a kauphugi tti eftir a vakna essa daga sem eftir leifu. Allavega urfti hn ekki a kvarta undan hugaleysi fyrir verkinu. svo a enginn kmi raui punkturinn, hrnnuust punktarnir og kommurnar svo upp kringum hina krossfestu andagift sum dagblaanna, a vart var ofmlt a hn tti a lokum athygli allra. Hva var hn eiginlega komin t ...?

Fyrstu stru fregnirnar berast henni sdegis rijudeginum me manninum hennar, upplsingafulltranum, sem kemur beint heim r vinnunni eins og flgrandi brfdfa, berandist me miklum vngjasltti rakleiis inn eldhs. Oralaust skellir hann sdegisfrttablainu beint bori fyrir framan hana. Hann er miklu uppnmi og svo rjur vngum a sjlfur roagullinn blahausinn bliknar. Og rkur fram me a sama.

Fiskvinnslustlka skkar fyrrum borgarstjra, er letra vert yfir forsuna me ykku fyrirsagnarletri. Fyrir nean var str litmynd af verkinu hennar, einmitt tekin fr v sama sjnarhorni og hn hafi s myndavlarskj ljsmyndarans vi opnunina rhsinu. forgrunni eru hfu og hfuft forvitinna sningargesta.

Tilvsanir nnari skrif inni blainu runnu saman mu fyrir augum hennar. Jess Kristur! Gu s oss nstur! Og hn snr blainu vi og ber baksuna augum:

Borgarfulltri hungurverkfalli. Vill afdrttarlausar skringar brotthvarfi myndar krefst borgarrsfundar tafarlaust.

Hermir essi aalbaksufregn a aalborgarfulltri minnihlutans og samflokksmaur fyrrum borgarstjra, og n aalbarttusti komandi kosningum, hafi gengi fund borgarstjrans snemma um morguninn og lst yfir v a hn myndi ekki ganga um dyr mtuneytis rhssins, hva neyta ar matar, fyrr en kvei verk sningu Almenna listvinaflagsins, er n hngi uppi vi mtuneytisdyrnar, hefi veri fjarlgt aan. Og jafnframt a hn myndi hvorki braga vott n urrt mtuneytinu fyrr en myndin sem arna hefi hangi uppi hefi veri sett upp n mynd sem hn vissi ekki betur en a hefi veri ar svo lengi hn myndi, eftir einn af valinkunnustu mlurum landsins, mlverk af forvera nverandi borgarstjra, nverandi httvirtum rherra. Fylgir a jafnframt frttinni a borgarfulltrinn hafi krafist borgarrsfundar tafarlaust og vilji f afdrttarlausar skringar brotthvarfi listaverksins. Er san haft eftir borgarstjra a hn hafi fallist a taka sr umhugsunarfrest mlinu feina daga, en myndi byrgjast a borgarfulltrinn yri ekki hungurmora.

Hn er sem steini lostinn. daua snum tti hn von en ekki essu! Vesalings borgarfulltrinn. Skyldi hn lifa etta af? Hn er kominn fremsta hlunn me a hringja vinkonu sna rhsinu og bija hana um a vxla verkinu snu t fyrir hitt undireins, en auvita er upplsingajnustan bin a loka. Hvaa hlj er etta annars? Tlvupikk? Gapandi af undrun list hn fram og a dyrunum inn vinnuherbergi. Og viti menn, viti konur! Situr hann ekki arna vi tlvuna hennar, kafi ykkum tbaksreyk, binn a ryja grmugerardtinu hennar til hliar. Er hn kemur gttina byrstir hann sig og harbannar henni a trufla sig.

Ertu, segir hn samt lgum, hikandi en forvitnislegum rmi, ertu kominn yfir tlvuoli? Httur me blek...

Lttu mig frii, hrpar hann og reitir hr sitt. Ea etta a enda me v a g fi fyrir r fullkomi ol...

Hn hrkklaist til baka. Og hvorki s neitt af honum n heyri lengi kvlds, einungis rtt nam lgvrt pikki tlvuna, ekki fyrr en hann sndi sr sni a taka sig nir sla kvlds. Hafi hann fengi svona ofboslegan innblstur? Eitthva blsi honum svona svakalega brjst andrkinu a hann hreinlega treysti sr ekki til a punkta a ngu fljtt niur bla me blekinu?

Hn fkk sr snarl frammi eldhsi og lauk vi a lesa blai. Var a kannski hn sjlf og krossfestingin og ll hin mikla umfjllun blainu sem veitti honum svo mikilfenglegan innblstur? Hn var virkilega spennt a f a sj slminn ea hva etta annars var sem hann vri a semja. , a andrki bara entist honum sem lengst og fengi lkna hans unga huga.

Hn erfitt me a skilja harkaleg vibrgin vi verkinu snu blainu og er lka hlf feimin vi a sj sjlfa sig prentari mynd. au eru arna fimm saman hn og maurinn hennar og au Andrk og Andrkur, samt Grnuflagsmanninum og lurblsara sngglaa, leigublstjranum, ll spjalli saman, ll frekar brosmild me sm vnandagift glsum. au eru auvita ekki nafngreind annig, og raunar er ekkert eirra nafngreint nema hn ein.

Annars staar blainu er eitthva sem a heita vital vi hana, samt mynd af henni ar sem hn stendur vi verki, a litla sem annars af v sst fyrir flki kring, lkast v a hn vri prfessor mijum fyrirlestri ea prestur a prdika yfir sfnui snum. Drottinn minn dri! Henni lur nstum v eins og raunverulega krossfest s . Blaamaurinn hefur greinilega teki allt samviskusamlega upp bandi sitt. Or fyrir or er hn ltin lsa verkinu aula, allt fr tu klunum upp r sj allt fr hatti on spor, llu v sem tti a vera svo ekta, llum hinum dra leygi Skjaldar, me spjtshala inn og tdraganlega og spjtshaus og gullhorni saltfiskssu, og allt til ryvarnarmlningarinnar roagullnu er eiginlega vri lka ekta...

Og arna var meira a segja sm minningargrein um mmu hennar og srstaklega um neftbaksbrkun hennar, sem blaamaurinn lt skrt ljsi skna a hlyti a hafa veri mjg hfleg, eftir str essa gullhornsstts a dma vlkur gnarinnar geimur hlyti ekki a hafa veri horni allt og grynni tbaks a rma, og brkunin hlyti a hafa veri eftir v og lsti san draum llum allt til enda, um etta mmuhorn su, svo sem hann komst a ori, a svo miklu leyti sem hn ekki hafi dregi sumt undan, um hann Skjaldar leyg.

Jess, eins gott a blaasnpurinn hafi ekki fylgt eim eftir allt upp Efsta bar!

vitali vi arkitekt rhssins kemur fram talsver vanknun msu v er varar rhsi og sninguna, og srstaklega verkinu hennar. A essi staur hsinu rtt vi mtuneytisdyrnar vri notaur sem hluti af almennu sningarrmi vri gjrsamlega tkt og alls n hans leyfis. Sjlfur hefi hann lagt sig lma vi a skapa heilsttt listaverk, sem allir vru sammla um a byggingin ll vri, og hann vissulega og vinlega hefi mia vi a essi veggstubbur tti a vera alveg plein fltur, gjrsneyddur llum arfa, rklega afmarkaur hluti af allri heild hssins, en fallist a gera undangu snum tma a essu rmi mtti vera mynd en einvrungu mynd sem tengdist borginni hreint og klrt fnksjnelt, og svo fremi a myndin vri stlhreinum, konkrt ramma, og a litastteringar verksins fllu a litasamsetningu hornrmisins alveg hlf og glf. a vri v ansi hart a einhverjar fiskvinnslukellingar t b vru a leggja etta rmi undir sig, og a svo frmunalega smekklegan mta. mean verki hngi arna uppi hornrminu myndi hann ekki einungis lta a sem mjg persnulega mgun vi sig heldur hreinlega sem afr a sr sem listamanni. a er beinlnis andstyggilegt a vera krossfestur svo klran htt, og a manns eigin rmi! er haft eftir honum a lokum.

samt mynd af verkinu hennar me myndatextanum Upptk andagift - upptk krossfesting? fylgir vitalinu minni mynd af litlu grmu vinkonu hennar inn upplsingabsnum. rammatexta undir eirri mynd, undir fyrirsgninni Mlirinn fullur! er haft eftir arkitektinum a essi mynd, ea hva eigi a kalla slkt skreyti, s sjlfu mttkurmi rhssins n nokkurrar heimildar af hans hlfu, og s v miur aeins eitt dmi af allt of mrgum um olandi og leyfilegt prjl rmum hssins. Hann muni v ekki einvrungu krefjast ess a krossfestingin veri ger upptk heldur og einnig tla a skera upp herr gegn llu nytjadtinu og draslinu og heimildarlausa blmaskreytinu sem svo lengi hafi varla veri verftandi fyrir t um allt hs. N s mlirinn fullur og tmi til kominn a taka taumana. Muni hann og krefjast ess a eir starfsmenn, er hr eigi hlut a mli, veri dregnir til fullrar byrgar og eim veitt afar ung minning.

Allur ketill fll henni eld er hn kom a leiaranum, er var lagur undir mli heild sinni, undir fyrirsgninni: Svo bregast krosstr sem nnur tr. Nakin andagift, nornagaldur rhsinu.

Rhs borgarinnar s a bjarg er vor borg standi traust. Svo hefst leiarinn og me eim orum a svo hafi veri allt ar til n a sannast hafi mltki: Svo bregast krosstr sem nnur tr.

Virulegur rherra og fyrrum borgarstjri hafi n veri krossfestur hsinu algjru heimildarleysi og me svo viurkvmilegum htti a allt heivirt flk hlyti beinlnis a missa matarlistina. Vi slkt yri ekki una. Aeins rfir dagar vru til kosninga. Augljslega yri ekki dvali lengur fortinni og vri einungis eitt til brags a taka: A kjsa rtt!

Vr getum eigi breytt v sem ori er, segir leiarahfundur san og er augljslega miki nirifyrir. Horfum heldur fram veginn. Myndum me oss vort einingarband! Hugum a vorum vonum og rm og grandanum hjrtum vorum en ltum eigi eins og komi s hrmkalt haust! rauninni eru engin vandaml til, einungis lausnir. Varveitum orkuna og sum henni ekki anna en a sem gerlegt er. Brosum breitt framan heiminn, og hann mun brosa vi okkur svo gleitt! a eru svo tal margar stur til a brosa.

Stndum ekki agerarlaus me hendur vsum eins og hrmursar! Brettum heldur upp ermar og drgum fna a hni borgar vorrar og framtarlands! Vrpum af oss okinu, brum af oss sinn! Gefumst ei upp fyrir nornagaldri n eisukukli n neins konar nakinni, eiturkaldri andagift! Heldur voreyinn virkjum hjrtum vorum! Undir kjrori voru, vorum sbjarnarbls: Kjsum rtt, ei rtt og bjrninn er unninn!

 

Var nokku eftir nema a hn gengist undir oki vestur Valhsah? Hn er rvinda af reytu egar hn leggst upp rm. , bara a amma hennar vri n hj henni. Hn nuddar ofurreytt augun, sem hn heyrir til hans frammi a hann er httur tlvupikkinu. , miki er a gott a heyra, hann m alls ekki ofgera sr. Og hlustar er hann skrfar fr vatninu og burstar tennur og skrfar fyrir. Og heyrir til hans er hann slr r ppunni sinni frammi gangi. , hve hn hlakkar til. Vonandi lofar hann henni a lesa. , a hann bregist henni n ekki a hann hafi n heimila andrkinu fullan og heftan agang a tlvunni hennar litlu og snotru. Hn heyrir enn til hans og sr ljst er hann list inn svefnherbergi, svo ltt a hn nemur varla skhlji. Nei annars, hn er svo rreytt a hn gti ekki einu sinni fari me bnirnar snar hva lesi slma! En hvaa, hvaa? Er hana a dreyma? Hva er hann a fara me sngina sna...?

 

 

Fyrsti heimur?

Annar heimur?

riji heimur?

Fjri heimur?

Fimmti heimur?

Sjtti heimur?

allt rum heimi, heima millum ea heimum alls near?

Sjundi og efsti heimur?

Heimsendir?

Endir?

 

prenta skjal

Rmanza: heim kvist