< Gusgjafaglma

rni B. Helgason:

Gusgjafaglma - eller kllingens uldtsende bulimia?

Rifla um hfundskp og eignarttar-vsindi n og gmul - 4. lota

 

  Fegur hrfur hugann meira',
ef hjpu er,
svo andann gruni enn fleira'
en auga sr.

Ljs myrkri me orum Hannesar Hafstein

 

 

A Avignon skyldi ekki flutt rakleiis um Gbraltarsund portgalska saltfiskalandsfari til Grnlands Vestur-slendingar voru gufair upp sustu lotu, sta ess a vera a hunskast aftur me Rm heim gamla dalinn; og stt hefu svo aan pfar Austur-slendinga heim yfir sundi - a stafar elilega af v a eim gu gus hirum hefur aldrei veri kunn nein vgstaan vesturvgstvunum, hvernig eim gus lmbunum klakabndunum vegnai, tli ekki lka hrosi hafi hugur vi handkuldanum a taka blessuum silkihanskatkunum, a sem Vestur-slendingar hafa einmitt ttast mest af Jni, v fr fyrir eim sem fr, og var Jns enn aeins hlfur sigurinn. Svo einfalt sem a hefi veri heila trompi og sigur Jns vs - einungis tnor villustriki golfstraumsdriftarinnar afleiis Saltfiskalandsleiar og allra gravona, bara varast Hudson Bay villur bak Furustrndum. Og svo einasta pompi og mikla praktin yfir sundi Dumbs mja. Sjlft Bifrastar trompi!

Heimdallur brarvrurAllt hefur etta veri Klumba mta vel kunnugt egar ar a kom, enda voru honum hgust tkin a afla jsagnaheimildanna og munnmlanna og jafnvel bestikkara furukorta er hann ungur Genasfari vldist um sj og ekki sst portgalskar lendur, og ekki sakai a hafa skyggnst yfir Hafsbotna djpu og ggst og me norlgari ja sgur. a hefur hinn bginn aldrei veri httur almgaflks fremur en rkismanna a vera a uppljma miki kngsmenn ea krossfara ea tundarinnar kvittara um ggn sn og gi og drmtustu hlunnindi nema naubeygt. enn sur a sjmenn hneigist til a benda nema afar beint gullkistur snar nema sr nkomnustum og trverustu, enda ekking sfara essum tmum gulls gildi. Auvita var sagnasjrinn Klumba fullur af hrakningasgum sunnan af llum Furustndum vnlenda og villtu skga, og v ekki allt sunnan r landnyringsstrengnum slandslgarinnar allt suur til grskumiklu Flrdu-markar og Key-Vest tr, a svo me vestanvindunum sguskjur borist hafa heim hfn, ekki ar me sagt a kjaftaskjur vru endilega a stra sig af sjraununum, hva boist hefu tkifrin kja mrg til a metast um vintraljmann vi hina austrnni krossferariddarana; ekki heldur allir kja ginnkeyptir fyrir a monta sig af hrakningum t og suur.

anga setti Klumbi v auvita striki, systa jsagnabg, hvar Hemingway sar ritai snar jsgur, en var ekki me neina fjru vddina ea guslukku eina huga, hva slembilukkuna. Beita svo bara me landinu fr Key-Vest t og lta landi stjrnbora, me Kbu hillinganna bak lnd og lei, alla lei vestur tr Austurinda, og ra kannski leiinni upp talnabandi bestikkinu einhverjar njar Gneur gamlar Gneur ofan, ef svo vildi til a einhverjar vru - og svo Kryddlnd, allar gullstrendurnar miklu og Aladin-dkarnir meiri!

Reykkafari anar ekki t mitt glf fyrr en reifa hefur og kynnt sr hvar su veggir. Klumbus vissi af strndinni fyrir handan Hafsbotnafjr, a er hreinu, og lkast til hvar opnaist fjararkjafturinn me sundi stjr ea lum, sjlfar dyrnar til vesturs - beint fyrir handan mts vi Kanar, sl hann fstu, er psla hafi saman hulduveggnum. v sigldi hann fyrst drjgan suur Kanarbg, a hann svo aan tk striki rbeint vestur t opi Atlantshafi, sem var einfaldlega auveldasta og algengasta leiin til a tryggja breiddina rtta, a einfaldlega fylgja henni alla lei yfir glfi, hva sem svo yri vegi hans yfir botninn djpa og mikla, hvort sem rkist eyjar ea ekkert land, anga til hann kmi a jsagnakenndum veggnum - og dyrunum a As - Key-Vest. ar systa odda jsagnanna grurmarkar vri lykillinn flginn a dyrum Ind.

A rum kosti hefi Sjli essi aldrei sett striki svo langt sunnan, heldur noraust til Grnlands ea beint til Saltfiskalands og aan reifa sig me strndum fram, lti landi stjr, fylgt um hr sporum Leifs og Bjarna, lkt og reykkafari reifar sig fram me veggnum, hvort su dyrnar, og hvar. - Engir vitibornir landknnuir sluu svo um vit hins borna vits a tla um hlfan hnttinn veran me ekkert land snum jsagnakollinum, einungis vitfirringu hafnar og v aldaua gefinn fyrir stafni, ekki fremur en Gagarn setti striki sitt sunnan vi sl ea austan vi mna um hlfan heiminn veran a tla a hggva strandhgg einhverri vddinni fjru, kaus heldur heiminn endilangs hringslis rvan, mjg trr lka vri tr sns rkis, hvort sem vri jar allrar, var enda allan leiangurinn sinn rtt svo seilingar-fjarlg fr nstu byggu blum og rfabygg. smu lund hugi Armstrong lka er dlti afleiis sigldi striki kjlfar Gagarns, en alls ekkert villustriki heldur einungis hlustandi eftir veggjum, og btti og aldeilis um betur fullum mna yfir hamri og sig, enn vri langt, langt undir sl - ea skyldi maur heldur segja til hliar vi ea fremur langt, langt yfir, a tr hans armsterka rkis og slkonungdmis, hvort sem vri jtr eim skilningi, ess jahafinu.

Er Klumbi glmdi snum sjmann setti hann ekki heldur striki lengra sunnan en svo hann best vissi duggarar hefu hrakist og eir a vonum tj sig um leyndustu leynum Atlantsstrandarfjallabaksleium Portgals og Galisu og gmlu Norur-Kastilu vi huldukonur skessufjrum og vi furukortagerarmenn, allt norur til Gasknu og suur arabsk kornkonungdmin Vestur-Afrku, fallanda fti fyrir potgalskari hfingjum og sjvar. Og hvort ekki efnmur brir hans innsta hring hefur haft spurnir af, sjkappi sjlfur og um hr kortagerarmaur sjlfri dysseifs Lissabon, ekki endilega kmust allar hulduflkssgur kort pfa. Breiddina vissi Klumbi auvita alltaf, n vri, og svo lengdina svona sirkabt, og lkast til eir, gmlu umbarnir hrakfarasagnanna, breiddina lka nstum upp hr, hvar vri meira jafndgri en minna, hvort sl ni eyktarsta og dagmlasta um skammdegi, ea sjndeildarhorni dags jafnvel aan af vri gleiara og hdegish v meiri; en ekkert austan vi sl ea sunnan vi mna ea norur og niur til Atlantis; mundum n kalla svo a eir hefu hrakist suur allar furur og strandir norrnum kldum og slandslgar dumbungi og okum a vnta m, me gmlu aust vi sig t hafsauga, sum s bakbors vi hrakningastefnu, egar hn sum s lgi v Atlantsfarinu, gamla, sum s ekki vestar bg ea norvest nr rauskinna furulandi, hefu eir v sur villst ea hrakist, miklu fremur fundi n ann gamla misga, misbreia veginn, bullandi lensi heim, beinustu lei heim eldgamla dalinn.

Nei, a var svo sannarlega engin tilviljun a Armstrong hitti tungli, kk s Gagarn. Og hva eins og Ferdinand af Aragnu og sabella af Kastilu hefu haft huga vnlendum, rauskinnum ea villtum drum ea enn meiri furum sj? Ea vanhagai au um vn og slkar lendur? Villiskga? Hv ? Villimenn? Var ekki ng af rauhausum norur botnum og enn meira villidrarvali, hva heldur villutrar, sunnan vi sund, og enn meira sunnan Sahara? Og Ferdinant hefur vitna Kat og Afrkanus og lesi yfir sabellu. A af Afrknum vri miklu meira en ng. Vru a ekki lka Portgala btin, eiginlega? Og eirra portglsku sjhunda hlutverk heldur strra a fiska ann gula, au skyldu llu falli sj um salti og a et'ann ann gmsta gula bakkal.

En pipar, krydd, gull og Inda furulegri dkar en jafnvel persnesku teppin, lagi sabella til mlanna, au bsn skyldu n samt vera eirra btin og skyldu taka af portglskum maki, skyldu taka ennan umba tranlegan og greia svo gtur kristnihalds og aflafjr vestur undir essum Hafsbotnajkli og miklu klakahellum, ea meinti hann tru sna vera miklu meir tsuvest essi magnai, talski portgalafjandi fr Genasfaraborg mikla Mijararfla?

hafi Klumbi loks lrt af reynslunni langri rautargngu a f til tunglfarar sinnar andlegan styrk og tfararf, a minnast aldrei framar rauhausa, rauskinna, vnlnd, saltfisk ea frumskga, hva heldur neinar klakahellur ea Tli, a mttu hans vegna vera annarra Sjla btin og konungdma egar ar a kmi, hvar mannkynssagan kynni enn a nema staar um stund og tbta einhverjum Good Bay; nei, Klumbi minnist ekki neitt slkt framar, hva neinn enn nefndan Hudson Bay, heldur einungis Asugull og mnagull og drustu dka, jafnvel sund og einum sinnum drari en allir Aladin-dkar samanlagir, a skja mtti hnossin sjleiina, og ekki endilega leiina kja svo lngu, og sum s vestur en enga austur gilngu selflutninganna; og vi leiinni ekki kja svo lngu fann hann snjallt r, a hirt gti fallegust rkin til handa hinni frleiksfsu sabellu, a mia vi mlu einhverja gamlaa og ngu stutta, sem ng var r a moa, a hrifi gti drottningu me sr margfeldisleik me sextu mntunum ginnheilgu, a fengi tkomu vi hfi, hfilega fagurlega grulengd a margfalda me 360 grunum allra drlegustu va, a hana grunai a v minni vri jr, elilega, og sjleiin til tunglsins a sama skapi styttri mjg en annars mtti tla. Hitt er svo anna ml og sannaist vel Klumba, sem svo fjlmrgum fleirum r og s, a umba treiknuu viverki, a eitt er a vera kapteinn landi, anna amrll Haukadalsbt. llu falli, trlofaur var Spnn og settur upp Granada-hringurinn en sundru Amerka og glina n lfur enn.

Vi erum orin heldur vgm, enda hfum stokki langt yfir striki og rnkum vi okkur fangi sabellu hinnar hjartahreinu og sanntruu, og enn me sleif bundinn ba sk, me annan ftinn Sklholti, hinn Herfuru, var a ekki, og gti hafa tt selum fleiri; ea hann ekki eftir a mjakast r sporunum, anna hvort a hrkkva ea stkkva, ea varla hefur sleifur gengi endalaust feti eitt fyrir feti kringum einhvern einiberjarunn arna langtum aftara ldum; ea er ekki kominn tmi til a veri biskup? Vi spum v ekki lengur hveljur af essum aldalngu hrakningum allt til Avignon n heldur veltum vngum yfir hvar duttum t af brnni runnann, hvort heldur vorum uppi Bifrst hillinganna Kbu ea vi dyrnar einhvers annars dra fjarar, verjum ekki tma okkar a leirtta sgunnar skekkjur svo ljsar sem r mega ljsastar vera, fyrr megi n vera - danskur hsgangur! Ea renna vtn ekki ll til Drafjarar? Ekki nema a , Napleonsvtn , ef vi undanskildum Avignonvtnin str, ea hva - jlag hvers ea yrnirunni? Fskrsfjararskessanna?

Skl! kynnu hr sumir vilja segja ea hvort g vildi ekki heldur egja? - Gott og vel, skldum ekki meira essar launhelganna eyur, hellum essu Atlantshafi ea kistuleggjum en bum okkur af alvru undir glmu vi ntma gufri, sem s sanna trarbragafri ea hva skyldum n kalla hann Einbjrn, Tvbjrn, rbjrn, Fjrbjrn allra eirra miklu frelsunarfra einhltu nafni; ea hva eir annars skyldu vera margir pfar vi a glma eirri nstu lotu.

Vri ekki annars fremur vi plguna miklu a sakast en pfa? Sakast hver vi hvern? Svari s sem a mlti, mannkynssgufrelsarinn. Ea pfa hvers, pfa hvurs? Og hva trarbrgin misleg og alheimsfri beri svo mrg a sama brunni, misv, misrng, ellegar einungis rv ea aan af rengri - ll slkonungdmanna frin gullklfa og drarljma, kornkonungdmanna frin lfalda og nlarauga, allur sgurinn tvvu papprskonungdmanna frin glmuknganna skjlfhentustu - svo bri ll hin rngu drottningarglmudmin margru franna sabellu og sleifs a leysa lka, ea hva sndist munu sra Jni? Vst bannsett var plgan - ea hva sagi ekki Jn egar Kba tk enn a svfa hillingum yfir drarinnar drottins dyrum, lkast sem Aladdn-tfrateppi sabellu yfir llu Karabska hafi allt fr Mexkfla til upptaka jarnesku paradsar Klumba, a vnta mtti yfir llum Vesturindum, llum Vesturheimi, vfemasta btibrinu rtubkarlistarinnar:

Bannsettur, s hreykir sr!

Og frnai ar me sjlfum lyklinum a dyrum alls Vesturheims, leisagnarinn, lkt og Klumbi sinn htt tndi augabragi paradsinni miri jarnesku en aldrei mtti finna. a var til einhvers, Jn, a tla svo sama tma a endurreisa sjlft sta leisagnarri, hi sta rtubkaring!

Kennimaurinn af dminkanska sklanum, m lkast til segja, jrttarfringurinn, sem tk einungis upp li merki hvar ttist hafa fundi lykilinn og hugist opna dyr skilnings frumrtinni, frumlistgrein allra hfundskapa og fra, - listinni a telja, listinni a lesa, lesa mli, lesa mynd, lesa lg jafnvel. Kveikja gamla Aladn-lampanum, tendra dlti ljs mialdamyrkri tmaskekkjunnar. Tylla sum s ftum um stund jr og tta sig rva heimi en ekki einasta lta lesa yfir sr sund og ein guslg, linnulaust liggjandi undir lgum slkonunganna endurborna Hansaveldis, jarmandi a landi og l eins og krappari hvirfilbylur er a lokum bryti bak aftur rek allt og vinm, lkt og sinn htt gerir geigvnlegt Dyrhlabrimi; annig braut mafunnar dollarabrimi niur reki, uppvottavlin kornkonunganna, hvtfyssandi brufaldar peningavttis og heilavttis, lengra byltandist yfir lnd og hf, krefjandist rrms, aukins svigrms og sklkaskjls.

En strax settur stllinn fyrir dyrnar me hinni al-praktuglegustu pomp, a mtti svo kennimaurinn aldeilis sna hve hreykt gti sr! - Ella hvers vri mtturinn og drin? kann Jn a hafa velt vngum, me allt sitt hvtvegi hreinu, jafnvel beint t r gamla lrukassanum, vottavlinni sinni gmlu Medici ea Sicily, ea hva. - Mttur sykurrubnda ea mttur sykurreyrs? Hborgara, lgborgara, reigals drin hverra? Mttur Habsborgara-Jna, drin Kennedy-Jna? Ella viskpresta einsamalla?

 

Svo oft leyndist strengur brjsti, sem brast

vi biturt andsvar, gefi n saka.

 

Enn ann dag dag skilur ekki nokkur maur hva leisgumanninum gekk eiginlega til; sagnfringar sem skoa hafa mli ofan kjl og fr llum hlium aust til vest, krossa alla jafnt sem slkrossinn umkringis sem allan hamar og alla sykurreyrssig bak og fyrir, standa rrota. egar lgsagnarinn setti lgmanninn t af sakramentinu var vitanlega veri a skella skuld enn einn breyttan Jninn, en ekki a skellti skuldinni sjlfan sig, sra Jhannes, n ellegar Jn vin sinn Kennedy, fyrir lsis lgin og hringlandis fararstjrn ferakrifstofu sinnar og landlgt leppari sns vinar rkisumdmis. Heldur fordmdi hann a lensku sns tma sem njasta ntma og allra passutma og fordmdu reyndar saman kr, hvtvegnir bir tveir t a eyrum, eins og gjarnan hefur veri aals tska allar gtur san Jhannes heitinn skrari var dgum s sem js ann fr Nasaret og allir uru alveg bet en allur lenskur aall annar en slendinga og Gyinga hefur fyrir lifandis lngu vani sig af nema aall pfarkis, ef aal skyldi mega kalla ann almenna herradm alheimssafnaar er vali hefur sr a vera mynd og gildi heimslkama hr jr, s rtt skili - skyldi ekki vera a etta su kvslir allt af smu rtum? Djpar eru rturnar llu falli, hvar sem hnyrurnar annars liggja, en fyrr m n skera en lta stjrakljnna a eilfu fyrir stri vera. Gui s lof a heita ekki Jn.

Er nema von a Jni Sigurssyni hafi tt allur varinn gur er leigi sr b kngsins Kaupmannahfn en hefi sig ltt frammi hr aljavettvangi, a ekki kallai yfir alj alla bannfringu yri honum messunni; neitanlega harla langstt hefi a mtt vera a setja hann t af brnni verandi svo illa fjarri gu gamni, verandi raun rttri undir henni. Jn-Jhannes-Ioannes-Yochanan - Gui a skapi a lyfti oki, er sjaldnast sra Jni mjg a skapi, ekki fremur en eir er beinlnis gtu vana ok, lkt og til a mynda Dom Antonio de Castro Mayer er krafti sinna frelsunarfra hugist vana hrsis lsisok kornkonunga sinnar lepplfu mikla slkonungdmis, a f mtti botn eirra ensku ld og bananalvelda hrfatildurs brarsmi.

 

Ein hreyfing, eitt or, - og rskots-stund

rlaga vorra grunn vr leggjum

 

Kennimaurinn s af dminkanska sklanum, m lkast til segja, hann Anton Jn biskup sem tk einungis upp merki nafna sns Kbu, ea llu heldur hugist hnupla fr honum lyklinum, krafti sinna llu haldsamari frelsunarfra. eir Castroar - sem voru eins og brur, ttu rmanskan fur a brur sem var eim kr. Ekki skorti heldur mur v r reyndust ei frri vera en tvr. Voru ltnir ganga menntaveginn eins og gengur, eins og eir allflestir Nonnar og brur, elsti bririnn var stdent 1901.

Lni elti Jn en lt frii mig. Lnsami Jn, g bannfri ig! kva svo rammt vi af Marustli Rms Lykla-Pturs. Kannski af v a Nonni brir var lrur lgum og lokaprfi var nmer eitt. a m Gu vita og Grnhfi. Og enn, lkt og kyrjandi vilag einhverri Jns afararglmunni, aldarfjrungi sar, hreykir enn einn Jn sr htt uppi Bifrst miklu Pturs og Pls:

Lni elti Jn en lt frii mig. Lnsami Jn, g bannfri ig! Kannski af v a ar kom a, sem sagt, a Jn ba laun hennar Bistu, eir klluu hana a undir rs sem enn helst ekki m nefna, varla einu sinni a verpa mtti danskri dulrn gamla purpuralita hreiri, a ekki sji sra Jn eldrautt.

Er nema von a Jni orlkssyni hafi tt allur varinn gur er byggi strhsi sitt rstum Starkaar, gntt var hans hnd en aska Einars. Voldug og hlj reis eirra verkmanna sl yfir mranna eggjum, neitanlega dlti stir snum eilitla Hansaveldis anda, en Trjuandinn skn engu a sur gegnum sdrskan anda musteriseggjanna ramma akgaflsrhyrnunnar me hinu vaforna krtverska aksperruminni sem saldir og jnsk klassk hafa heimila a meitla ea steypa stein sem fersninar, kubbslegar trsperrutr vru, og neo-klassk endanum a myndai einskonar mynstur tanngarseggja, lkt og hr; en hvergi gtir rtarhnyranna. Eggjar Aenu og sanngrskra Jna birtast okkur hinn bginn mjkum lendum sjlfra Trjuhestanna, hvar Fiedas kann a hafa haft sn hrif, sem og vofelldum fornklum eirra hfingjanna hvar standa fyrir mijum stafni, og vru hrifameiri litum slk skartklin, lkt og Krtverjar fruu og svo Grikkir og lkast til Rmverjar. eir eru elilega ferbnir, Starkaur og Jn, vallt vibnir, komi kalli, og hafa veri allt san hsi var byggt fimmtn ra gmlum brunarstum Einars ri 1930. Undir gaflsneiingunni ndvert vi hestana bur skip albi a hrint veri r vr t Fla me kppum og hestum um bor, btsverjar a leggja sustu hnd bna og reia, og tli Thedr sji ekki um stri; lki sakleysislegs masturs umvfu segli br sjlfur Trjulykillinn, tri, hurarbrjturinn, kannski ndvegisslur einhvers konar, hver veit, sem eir munu hafa bakhndinni ljkist ekki a sjlfgefnu upp dyr gagnstum brarspori Bifrastar miklu, langt, langt andspnis eirra vkula austurglugganum, essum rhyrningslagaa, magnaa steinglugga aftan r ld.

Gumundur fr Midal hefur vissulega veri bundinn margan sk, a ekki vri sagt hlekkjaur jafnvel, er honum var fali a mta veggmynd essa svo hrifsmiklu - er skyldi lka svo sannarlega vekja mgnu hrif skyldi einhver r sunnlenskasta gari voga sr n. Vr erum rtt svo nkomin t r moldarkofunum, sem svo ljslega m sj Stafnba Einars Jnssonar horninu aptekinu mti hvar reigir hfu upp mti himinblma bankans skhalt yfir ndveru horni. egar Einar kemur honum arna fyrir allnokkrum rum fyrr en Gumundur verkinu snu, er bankinn einungis holar, vandvirknislega hggnar grgrtistftir, brunarstir tveimur hnpnum hum, me fyrstu skars blela tbrunna, m tla, andspnis afgirtum grunni brunarsta drasta bletts jarrki listamanns nafna Ben. Hann er svo kyrkingslegur, Stafnbinn Einars Jns, a engu er lkara en s a skra upp r jrinni langt aftan r ldum, brjstkassinn allur samanfallinn og m akka Gui fyrir a gjallarhorni, r steini s, s ekki samanfalli lka. En hv reigir hann hfu svo ofur htt? Vitanlega er hann a koma t r moldarkofunum, en hv svo ofur ofurhtt, hv svo afar hnakkakertur einungis lgreistar brunarstir bankans blasi vi?

 

Svona gerum vi er vi stigum okkar dans,

stigum okkar dans, stigum okkar dans,

Svona gerum vi er vi stigum okkar dans,

snemma steinsteypumorgni.

 

Hansagluggatjldin eru ekki ll ar sem au eru s, gti Einar hafa hugsa og nstum v veri bet ekki rmai mti s, sem hinn bginn hefi gert f, jarmandi gamaldags fti ellegar gult, eilti virulegra, einhverjum ntskulegri myntfti. Nei, eim eru engin slk tjld huga slenskum listamnnum frekar en bankamnnum. Sama r hvaa ttinni eir koma, ea hvaan eim kemur f, eir geta ekki svari af sr moldarkofann hvar hver og einn var eilflega me hugann bundinn vi annarra manna koppa, hvar vegin voru lkast til einnegin nef rkkrinu lknarbelgs vi ljtan skj og skola r hri; eir kjsa v a setja marki htt og horfa til hanna, jafnvel til himins, og ekki sur Einar Jnsson en hver annar, sannfrur um a bankinn byggi ofan egar safna hafi ng sarpinn sinn hvar n er hrakhlum og bur fris a komast r srustu krggunum eftir brunann mikla 1915. a er v rtt a lti ngu htt, a ngu s hnakkakerrtur, Stafnbinn, a sji jafnvel ofar listamannsins bankasn hvar n gljmosi grnkar hreistustu Krtarsperrum.

Hann er samt svo kyrkingslegur, lkast sem ni vart andanum, og n vri einmitt ess vegna, me fjrar heilar strhsishir yfir sr og ar ofan hanabjlka og hturn Nathans & Olsens hstu himinhum ess tma skjakljfa. Hann herpir v horni a sr, eins og smjri eina hann eigi eftir askinum. Fyrir utan bkviti, auvita, sterkasti maur jarkringlu, annig s. anga til hann ttar sig a er einungis hornsteinn. Grgrtishornsteinn til merkis um jn sem var a skra upp r jrinni, moldugur og kaunum hlainn og skal rsa undir meira mannvirki en nokkur hafi fyrr augum liti essum heimshluta, brunarstum allra gra vona Godthaab. Hann er vissulega merkisberi gra vona og skal og hafa glggt auga me llum skyggilegustu verabrigum. Veit hann ekki enn hve mttugt auga lngu sar eftir a hvla ofan hans kolli og llum rann en ekki bara Jni og Starkai og Pars - og a mttugt lkt og slkonungsauga ofan r ingholtsstrti hrfandi fegur allra Austurstrtisdtra, hjpa ryfrum stlhjlmi friarins hvta lit, me auga sem lmt vi hvert spor Jns, hvort smjr ea mr sra Jns vri a krukka me kringum sitt auga, grunandi snum andanum enn fleira en auga Stafnbans sem er einungis brynja snum gamaldags Hansahjlmi r steini, mnandi upp og t vest sinni vaktinni, hvort nokkur vru praktugleg merkin um pompskotin ofan sundi Dums og Grnlands og aldeilis a vri sta til a blsa horni, svo a jafnvel heyrist um allan heim.

 

H h og jlabjllurnar

r ma alls staar

svo undur hljmfagrar

 

Fegur hrfur hugann meir ef hjpu er, lkt og slkonungsaugun upp ingholtstrti n hulin holum CIA-gruni hvtra jlabjalla hvar ur lgu eins og skimandi stilkum grandvr augun llum strtis stofugluggunum, lkt og Austurstrtis eftirlitsauga enn skimar snum gamaldags KGB-friaranda. Ein hreyfing, eitt or, - og rskotsstundu, rlaga vorra grunn vr leggjum vntum, hverfulum farandfundi, vi flim og kerskni, hj hlustandi veggjum...

eir voru ekkert miki hvor fyrir annan mean voru og htu en virtu lkast til vel a fari hvors annars sem eir mtu. Jni leist illa landabrall Einars svo andvgur sem hann var slum llum foldar fylgjum, hva heldur gjfum, en hefur reianlega kunna vel a meta hinn geysisnjalla verkfringinn skldinu, svo langt sem a mat annars hefur n hj Jni, svo fremur ltt enkjandi sem hann var v svii burarolsfra. v leikur heldur enginn vafi a Einari hefur ekki tt minna koma til hins mikla verkfringsvitsins Jns en hinn bginn tt hann a vonum heldur urr manninn og einatt dlti sjnumhryggur, og ekki veri einn um a mat, ekki gert sr ljsa grein fyrir frekar en allur fjldinn a undir skelinni brarskldsins bj djpur, vsnn hugur farandriddarans, albinn tk vi allar essa heims hrfatildurs vindmyllurnar, framsnn meira lagi alla Bifrastar brarspora, ekki sur en bj djpskyggn hugur og reyndar rammskyggn undir skelinni hins verkfriskldsins, a ekki vri sagt gi margbrotnara og lkast til enn treiknara burarols.

Svo sem sj m Jns hsi og Starkaar hvar Pars hvlir undir, blasir Rmanza eirra vi llu snu kyrrlta veldi mt austurlum og Freyja langt handan apteksturns, engu lkara en riddarar essir su me krossmann sinn, n mturs en me hvassan bagal, bndum - ea handabndum? - sn milli, hvor me sna Trjuhesta tvo til reiar og skip albi til krossfarar, komi kalli og kni vkingasveit til brottfarar. Sameinair stndum vr, sundrair fllum vr, gtu eir veri a stappa stlinu hvor annan, svo styjandi sig vi krossmann sinn - skyldi ekki vera Thedr strimaur! - en Stafnbinn niri aptekshorninu skimar snum, sinn htt hnakkakerrta, gamla anda upp tvest yfir bankann, vallt vibinn a blsa horni, fremja rmnzu sna, sitt vkingasveitarkalli, veri einhvers vart r eirri gagnstu ttinni.

Gumundur og Einar eru brn sns tma sem svo margir listamenn, en hver getur gert a v? eir bera ess menjar alla vi hve skammt undan var gilanga moldarkofald. eir eru bergrisinn holdi klddur, en einmitt ess vegna skyldum vi taka miki mark eim, enda ba risar yfir miklum mtti. Verk eirra fela sr hlekkina sem er svo erfitt a brjta af sr, en skulu brotna, einatt dlti stir verk snum unglamalega anda, laus vi sari tma naumhyggjufgun sinn htt vissulega megi kflum ekki sur kallast offgu. Naumhyggjan blasir reyndar vi snum veldishum bankanum handan vi strti, hvar sari tma marmaravibyggingu hefur veri mjg rngt skorinn stakkurinn og loks krnu me fersninum, kubbslegum, n mosavxnum ornum trsperrunum, er skyldu lkast til vaxa sem vafornan krtverskan mta t r annars skrt formuum neo-klassskum musteriseggjunum akskeggs bankans, engu a sur a tla m su einungis nsprotti timbur fr tma vibyggingarinnar annars ekki svo lnlausu, n ftkleg, mosagrn bt ekki kja gmlu fati, studd af skrrauum, lkt og krtversk ttuum ryvarnarfara burarjrna. Err rir skemmtilega bil beggja, bergrisa sinna nkomnu og dverga naumhyggju i fjarskyldari en engu a sur nnu . Hlekkjanna gtir hvergi en engu a sur mikils jrnvilja, a ERR: Les projets amricains, samklippingur, 1958lta hvergi fjtra sig n koma sig bndum hugmyndalegrar sparneytni, hva srustu ftktar. Hann skilur og horfist augu vi uppruna sinn en afneitar alls ekki. vert mti veit hann a hann allt sitt komi undir styrk bergrisanna er hann bera herum sr, og ekki sst Kjarval, sem er n eiginlega barn allra tma en engin sreign neins eins vitjunartma fremur en einkaeign neins, milli ess hann reyr sitt hfrungahlaupi baki brotnum lfum, dvergum, dvergrisum, mannlfum, enn ekki af baki dottinn uppvaski miklu eftir mann og annan.

 

Me snu hsgangslagi

 

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

snemma heimsstjrnarmorgni?

Svona gerum vi er vi voum okkar vott,

voum okkar haus, voum okkar heila,

Svona gerum vi er vi voum okkar vott,

snemma heimsstjrnarmorgni.

 

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

snemma jveldismorgni?

Svona gerum vi er vi undum okkar vott,

undum okkar haus, undum okkar heila,

Svona gerum vi er vi undum okkar vott,

snemma jveldismorgni.

 

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

snemma Hvta-Kristsmorgni?

Svona gerum vi er vi hengdum okkar vott,

hengdum okkar haus, hengdum okkar heila,

Svona gerum vi er vi hengdum okkar vott,

snemma Hvta-Kristsmorgni.

 

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

snemma kngsveldissmorgni?

Svona gerum vi er vi teygum okkar vott,

teygum okkar haus, teygum okkar heila,

Svona gerum vi er vi teygum okkar vott,

snemma kngsveldissmorgni.

 

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

snemma Hansaveldismorgni?

Svona gerum vi er vi strukum okkar vott,

strukum okkar haus, strukum okkar heila,

Svona gerum vi er vi strukum okkar vott,

snemma Hansaveldismorgni.

 

Monique Thieblemont: Sur le pont d'AvignonDnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

snemma heimastjrnarmorgni?

Svona gerum vi er vi voum okkar glf,

voum okkar haus, voum okkar heila,

Svona gerum vi er vi voum okkar glf,

snemma heimastjrnarmorgni.

 

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

snemma lveldismorgni?

Svona gerum vi er vi greiddum okkar hr,

greiddum okkar haus, kembdum okkar heila,

Svona gerum vi er vi greiddum okkar hr,

snemma lveldismorgni.

 

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

Avign-Avignon, Avign-Avignon?

Dnsum vi brnni Avign-Avignon,

seint - ea snemma - Kristsld?

Svona gerum vi er vi gngum kirkjuglf,

gngum krrtt glf, gngum stafrtt glf,

Svona gerum vi er vi gngum kirkjuglf,

snemma saldarmorgni.

 

___________________________________

mars, 2004

  

Vsanir heimildir a myndum: sj a baki msarbendli tilvsanaham.

Heimildir a LIFE-myndum - sj hr:

 

1. lota glmu

2. lota glmu

3. lota glmu

4. lota glmu

5. lota glmu

 

prenta skjal

Rmanza: heim kvist