< Miborg og strnd

Strandbyggin - hafnarhverfin

1. Samfelld hugmynd a bygg (aprl 2004)

Skipulag byggar fr fr Granda og nanaustum austur mts vi Slfar Jns Gunnars vi Sbraut. hinn bginn fr gamla Vesturb og gamla Mib norur um hfn, svo og norur fyrir Sbraut og Kolbeinshaus.

Beita skrunbora - ea birta uppdrtt fyllri mynd

Uppdrttur felur sr tillgur a hugmyndalegri afstu - fremur en tliti

Gert er r fyrir verulegri uppbyggingu svinu kringum vntanlegt rstefnu- og tnlistarhs, ar meal htelbyggingum og banka, a listamist og Listahskli rsi svo og verslunarmist. Fiskmarkaurinn veri rekinn fram svipari mynd og byggt upp austanvert me hfninni me hlisjn af hafnskinni starfsemi, a n landfylling veri mtu milli Inglfsgars og Sbrautar, meal annars vilegukantur fyrir skemmtiferaskip og kv fyrir sktur og snekkjur. Vestanvert me hfninni, framundan gamla slippnum, milli Danels-slipps og gisgars, er mia vi a hfnin veri aukin og endurbtt me njum bryggjum og margvslegri starfsemi tengslum vi hfnina.

 

Fletta - birta glugga:

 

Bakkavr - Mrartorg

 

Slipphs - gishfn

 

Geirstorg - Hafnartorg

 

Hafnartorg - Geirsgata

 

Hlmatorg - Strtst

 

Hlmgarar - 17. jn torg

 

Brekkukot - Jkulsb

 

Listahskli - Battari

 

Fjallkirkjan - Klausturbygg

 

Vieyjartorg - Lystihfn

 

Sbraut - Slfar

 

Hugmyndin miar a talsvert aukinni babygg - Vesturb Slippflagsl og sunnan Danels-slipps, svo og milli Geirsgtu og Grfarbakka, og hinn bginn a rsi n bygg norur af gamla Skuggahverfi og Stjrnarrsreit. veri torg mynda fyrir noran Hafnarhs og anna undir rtum Arnarhls, svo og eitt minna torg tengslum vi Listahskla, listamist og rstefnu- og tnlistarhs.

Birta uppdrtt strri mynd (490 kb) - ea fyllri mynd me textaskringum (1020 kb)

Uppdrttir fela sr tillgur a hugmyndalegri afstu - fremur en tliti

tt bygg og h en me skjlslum slskinsreitum, samt opnari tivistarsvum - ea dreif bygg, lg og slrk en afar ningssm. ar milli liggur vali - og sporin stutt ea lng. Hverju a frna og fyrir hvaa uppskeru? 

Tillgurnar sna dmi um mgulega landntingu ar sem all nokku er lagt upp r ttri bygg og all hrri kflum. Tkist vel til me vindbrotshnnun og snd bygginga, a slskinsblettahnnun gleymdri, vru fjllin og flinn rtt fyrir allt enn snum sta, en undir margvslegum njum sjnarhornum af svlum, r gluggum og r turnum.

Horft yfir Slippflagslina og austur a Hafnartorgi. Mish babygg syri hluta slipplarinnar en milli Danels-slipps og gisgars kmi aukin hafnarastaa, gishfn. A sunnanveru vi Slippflagshsi jnai Mrargata sem bagata n gegnumumferar. N gata, Smijugata, lgi um slipplina, sunnan nbyggarinnar, beinu framhaldi af Tryggvagtu, sem tengdist Geirsgtu vi ntt torg, Geirstorg, en ar fyrir austan opnaist Hafnartorg.

 

Engin regla mannlfi segir a babygg geti ekki rifist vel nnd vi atvinnulfi. Ea v fi eir ekki a kjsa svo sem vilji - a ba nlg vi fjlbreytt athafnalf, lkt og vi gmlu hfnina?

Me prfun skipulagsmdela vindhermum m leitast vi a finna skilegustu lgun bygginga gagnvart vindi, a hafi sem jkvust hrif veru a brjti upp vind, srstaklega noranvindinn, en honum fylgir jafnan slrkt veur hr essum slum. sumrin er hann gjarnan norvestlgur mynd hafgolu sem getur ori all str kflum, en veturna yfirleitt noran- og noraustanstari, steypir sr ofan af Esjunni ea liggur kldum streng t Hvalfjr, me Kjalarnesi.

Meginstoir fjlskrugra borgarkjarna eru barnir svinu, og v fremur sem miborgir eiga hlut. a eru eir sem mta svipinn og miborgarandann fr degi til dags - su bar nsta fir er vibi a andi doa og drunga svfi yfir vtnunum milli ess sem straumurinn liggur binn, og kann iulega a la langt milli fallaskipta, jafnvel i langt.

 

Eigi miborg a vera lfvnleg essum skilningi vegur ungt a hn s skjlg og bji upp alaandi og fjlbreytt umhverfi og s ekki hrj af umferarunga og nii, en leiir um hana engu a sur greiar og allar akomuleiir skjtfarnar. Me rum orum, a miborginni s ekki gert lgra undir hfi essum efnum en rum ba- og atvinnubyggum borgar.

Borgarbkasafni og Hafnarhsi fyrir miri mynd, noran Tryggvagtu. Geirsgata og Hafnartorg ar fyrir handan, en vestar og fjr bir, e.t.v. jnustubir aldrara. eim megin, fyrir miri Geirsgtu, er hlf-yfirbyggur munni lgstokks, er liggur undir torginu, en samsa Tollstinni bygging sem rs yfir munnann a austanveru. Byggingar mefram Mibakka gtu veri htel.

 

Mia er vi a blasti bak vi Kaffi Reykjavk yri grafi t og gert a blakjallara en gamalt hs, e.t.v. ofan r rb, sett ar niur (sem ur hafa komi fram ekkar hugmyndir um), en hsi samt stttinni fyrir framan gti veri beinum tengslum vi Listasafn Reykjavkur Hafnarhsinu.

Mestu mli skiptir a borgarbar geti almennt tt nokku frjlst val um a byggarmynstur sem a ks sr, hvort kjsi sr ttan borgarkjarna me margbreytilega mguleika innan seilingar ea hinn bginn dreifblli borgarbygg me rmgum grum og strum tivistarsvum nnd.

v haganlegar sem ttur borgarkjarni er samansettur, hvort sem varar bsetu, atvinnu ea afreyingu, inni vi ea ti fallegu umhverfi, v frekar tti kjarninn a laa a sr fjlskrugt mannlf - og heilbrigara eftir v sem fleira er gu gngufri n trafala af vldum umferar og gns.

skyldi hafa hugfast gildi nlgarinnar vi sjinn og hfnina, sem fyrir fjlmrgum vegur yngra en hafgolan sem inn flann leggur stundum svo og sjvarroki egar annig virar veturna. Eftirspurn eftir hsni vi Sklagtu bendir eindregi til a verulegur hugi s fyrir hsni essum slum, og sst skyldi Lystihfnin, sem hr er gert r fyrir, draga r eftirspurn, enda mia vi a a.m.k. hluti hafnarinnar veri opinn llum almenningi ekki sur en snekkjueigendum. Og margt flk beinlnis skir ess a ba nlg vi athafnalf lkt og vi gmlu hfnina, sem hr er gengi t fr a veri ekki sur lflegt er fram skir.

Sjlfsagt er a reikna me a efstu hir hstu turna vru a.m.k. sumir opnir llum almenningi, ar sem gti veri miss konar afreying, veitingar og jnusta boi, nnum tengslum vi sjndeildarhringinn t yfir alla borg og flann og fjllinn. Kplarnir turnhsunum, sem hr eru sndir uppdrttum, eru m.a. til marks um hagntingu veru.

barnvnasta hluta Reykjavkur, Grafarvogi, eru einhleypir einungis um rijungur banna, en miborginni hlutfallslega helmingi fleiri, ea um sex af hverjum tu. a er skr vsbending um rf litlum bum og haganlega gerum, sem bsetumynstur miborgum erlendis undirstrikar enn frekar. Vast hvar er langstrsti hluti miborgarba einhleypir og barnlaust sambarflk ea brnin f. a er v elilegt a meginhersla s lg hreist hs, mefram vegna ess hve miborgarlandi er drt og enn fremur til a n fram eim ttleika byggar sem mibr krefst, a s lflegur fr degi til dags en ekki einungis iandi af lfi egar straumurinn liggur binn tyllidgum. Engu a sur bur g miborg upp barnvnt umhverfi me leikvllum og grum, en ekki sst me v a hafa hmlur umfer kutkja, a greina skrt hrafara umfer og gegnumumfer fr rlegri umfer innan hverfanna.

Birta allan uppdrtt strri mynd (490 kb) - ea fyllri mynd me textaskringum (1020 kb)

Uppdrttir fela sr tillgur a hugmyndalegri afstu - fremur en tliti

 

Vri gerlegt a bgja gegnumumfer a mestu fr hverfinu noraustur af Selabanka og norvestur af Arnarhli og tengja a gamla mibnum annig a myndai sem nst eina rofa heild n hflegrar umferar, n hflegs framkvmdakostnaar vi skipulag? Me rum, a ll hrafara gegnumumfer fri um mjgng og lgstokk ar sem hmarkshrai gti veri 45 til 60 km/klst, eftir astum. 30 km hraamrk vru elileg llum gtum ofanjarar og engum til trafala. Um allt hverfi vru greiar leiir og httulausar fyrir gangandi vegfarendur og gnguleiir inn hverfi hvergi rofnar af ungri blaumfer.

 

Akstursleiir um etta nja hverfi sem e.t.v. mtti nefna Bugtina eftir Bugtinni, Flanum, Faxafla myndu dreifast nokku jafnt, samkvmt essum skipulagsdrgum, og stutt a fara hvort sem komi vri r austri af Sbraut ea r vestri af Geirsgtu ea sunnan af Lkjargtu ellegar niur Inglfsstrti. Gnguleiir lgju alls staar beint vi, hvort sem vri vestan a ea r gamla mibnum ea um Arnarhl ellegar Kolbeinssund - gtusund sem gert er r fyrir a yri lagt fr Slvhlsgtu gegnum svonefndan Stjrnarrsreit, mefram austurgafli gamla tvarpshssins, a tengdist hverfinu eim slum ar sem Kolbeinshaus liggur n undir. Myndi s lei opna greia og nokku skjlsla lei, ekki sst fyrir gangandi vegfarendur, upp r austanverri Bugtinni, tt a Skuggasundi, jleikhsi og grennd.

 

Gengi er t fr a skiptist Strt veri fram sama sta, en "Nja hsi" vi Lkjartorg, sem m.a. hsir bistina, veri endurgert og fengi margvslegt hlutverk og gjarnan ntt nafn, t.d. Lkjarb. Og vri ekki gamla Zimsen-bin kjrin til a jna sem blstjrab, jafnt fyrir strtisvagnastjra sem leigublstjra? Auk almennra gnguleia inn Bugtina vri jafnframt lei fr Lkjartorgi um gngubr yfir Faxabugt a 17. jn torgi, tihtasvi, sem nta mtti sem blasti virka daga, auk ess sem ar vri tileikhsi Jkulsb (nnar lst ttinum um Framkvmd og kostnaarmat). vri fari upp skbraut me Nja hsi endurgeru, sem jafnframt tengdist svlum hsinu er sneru a Lkjartorgi. Svalirnar nttust annars vegar sem hljmsveitar- og rupallur, hins vegar sem hluti kaffishss sem hefi opi t svalirnar gvirisdgum.

 

Sjlfgefi er a vntanleg tnlistar- og rstefnumist myndi ungamiju Bugtarinnar. Er lagt til a mistin fengi nafni Hlmgarar, me margvslegri tilvsun til sgu Reykjavkur og slenskra bkmennta. Skipulagi miar a v a marka mistinni sem nnust tengsl vi gamla mibinn, jafnframt innri tengslum vi babyggina austurhluta hverfisins. Fullt tillit er teki til eirrar stefnu sem mrku hefur veri, a tnlistar- og rstefnumistinni fylgi vtk htel- og ferjnusta (svo sem nnar er lst uppdrtti, sem og ru, fyllri mynd me textaskringum). er ger tillaga um og teki undir ur fram komnar hugmyndir, v augnamii a auka enn fjlbreytni hverfisins og a nta kosti ess sem best, a hr veri einnig asetur Listahsklans me llum eim margvslegu mguleikum sem opnuust me tengslum sklans vi tnlistar- og rstefnumistina. Sklinn vri mjg vel sveit settur me tilliti til alls hins skapandi umhverfis, hvort sem horft er til borgarinnar og mibjarins, me llum snum innvium, ea til ytri sjndeildar- og fjallahrings. tti sklinn tvmlalaust a geta ori lyftistng fyrir mibinn, ekki sur en tnlistar- og rstefnumistin.

 

Vi Kalkofnsveg, milli Selabanka og Listahskla, er gert r fyrir verslunarmist sem drgi nafn af gamla Battarinu (hvar Selabankinn n stendur - og reyndar spurning hvort hverfi allt tti ekki a bera a nafn fremur en Bugtin ea hva anna kmi til lita). Greiar akomuleiir vru annars vegar fr neanjarar-hringtorgi undir 17. jn torgi (hvoru tveggju lst nnar ttinum um Framkvmd og kostnaarmat) og hins vegar af Kalkofnsvegi. Auk blageymslu undir allri mistinni vri sjlfgefi a samnta blageymslur Selabankans, sem tengja mtti Vkurgngum og hinn bginn me neanjarar-flkfribandi undir Kalkofnsvegi, milli blageymslunnar og mistvarinnar. En flestir hannatmar verslunarmistvarinnar, fstudagssdegjum og um helgar, fllu utan opnunartma bankans. samsvarandi htt er mia vi a blageymslur undir byggingum svinu vru almennt samnttar. annig myndi t.d. blageymsla undir Listahskla, milli Battarsins og Hlmgara, jafnt ntast verslunarmistinni sem tnlistar- og rstefnuhsinu, en sklanum annars dags daglega. (Um blageymslur og tengsl eirra vi almenna umfer er nnar fjalla ttinum um Skipan umferar, m.a. uppdrtti.)

 

Ekkert tti a vera v til fyrirstu a hfnin veri starfrkt fram svipari mynd og veri hefur. Hver sem endanleg mynd tnlistar- og rstefnumistvar annars verur, er gert r fyrir v a fiskmarkaur og lndunarjnusta veri fram snum sta, en hinn bginn a starfsemi Bugtar megin hsinu veri ll nnur en n og taki fullt mi af annars breyttu hlutverki hverfisins. Elilega verur a skilja algjrlega milli og gera srstakar krfur til markaarins um eld- og ryggisvarnir og til umgengni athafnasvinu ti, Austurbaka, svo sjlfsagt sem a tti a vera. Me v skyggni vri byggt yfir markasmttkuna mtti skilja enn betur milli. Fiskangan tti ekki a vera hyggjuefni, sst n tmum egar a heyrir sgunni til a fiski s ekki landa ferskum. Jafnvel svo vindtt bri sm angan stku sinnum um svi, vri a einfaldlega hrein peningalykt, sem engum vri hollt a minnti sig upptk og rtur alls fjrmagnsins sem undir llu stendur.

Birta allan uppdrtt strri mynd (490 kb) - ea fyllri mynd me textaskringum (1020 kb)

Uppdrttir fela sr tillgur a hugmyndalegri afstu - fremur en tliti

 

babygg heima grennd vi athafnalf - og lfi vi hfnina svo sem hr gmlu Slippflagslinni, upp af nju hafnarsvi, gishfn, og mefram smbtalegunni og Grfarbakka og Mibakka? Me rum orum, hvort eir su til sem myndu skja ess a ba slkum stum? Ea er a hlutverk borgaryfirvalda a skilja a hinn almenna borgarba og almenna verkmenningu - skilja a fullu milli verkmenningar og menningarneyslu?

 

Ea v fi eir ekki a kjsa svo sem vilji - a ba nlg vi fjlbreytt athafnalf, lkt og vi gmlu hfnina? Ea kynni slkt flk a fyrirfinnast, hvort sem vri einhleypt ea samb ea barnaflk, a kysi svo? Ea kynnu eir a fyrirfinnast sem jafnvel kysu a geta tt sr ofurlti val um hvar ala skyldi manninn ellidagana, essu skjlinu ea hinu?

 

Hr er einungis gert r fyrir feinum byggingareitum ar sem essa vri kostur - eir sem hinn bginn ekki kysu svo, hefu eftir sem ur r aragra mguleika a velja, vsvegar hfuborgarsvinu, a ekki vri htta a verkin talandi og verkamenn nuu hlustir, a athafnir bru fyrir sjnir, jafnvel peningalykt fyrir vitin.

 

v lengra sem er gengi fram eim efnum a einangra hinar msu starfsgreinar og stttir jflagsins fr annarri, v meiri htta er a skilningsleysi fari enn og sfellt vaxandi jflagshpa milli, me llum eim illefjandi fylgifiskum sem eru gjarnan samfara.

 

______________________________

Miborg og strnd:

1. Samfelld hugmynd a bygg

2. Skipan umferar

3. Framkvmd og kostnaarmat

 

ma 2004

rni B. Helgason

 

prenta skjal

Rmanza: heim kvist