< Brautir ķ borg og bęjarleišir

Brautir ķ borg og bęjarleišir

1. Tvķskipting Sundabrautar um Ellišaįrvog (okt,des 04/mars 05)

 

Žverun Ellišaįrvogs ķ įföngum og tengdar framkvęmdir

Um įrabil hafa veriš skiptar skošanir um legu frumįfanga Sundabrautar į kaflanum innan śr Sundum yfir Ellišaįrvog aš Gufuneshöfša. Vališ viršist nś standa fyrst og fremst milli tveggja meginkosta, innri leišar um manngerša eyju į mišjum voginum eša ytri leišar um hįbrś. Bįšar leišir byggjast į fjórbreišri braut meš verulega miklum umferšarmannvirkjum, stokkum og brśm vegna tengsla viš Sębraut.

Žaš er mikill galli viš bįšar lausnirnar hve umferšin kęmi af miklum žunga inn į Sębraut, sérstaklega žegar fram ķ sękti og umferš tęki aš aukast til muna, gangi umferšarspįr eftir. Žį vęri aršsemi fjįrmagns fremur lķtil fyrstu įrin į mešan talsvert vantaši į aš akreinarnar fjórar vęru vel nżttar. Röskun į umhverfi vegna einnar slķkrar afar umfangsmikillar tengingar vęri lķka mjög mikil.

 

Fjórbreiš braut um Ellišaįrvog

Leišir – aš meštöldum umferšarmannvirkjum ķ Gufunesi og viš Sębraut, Holtaveg, Skeišarvog, Kleppsmżrarveg - eftir žvķ sem viš į Įętlašur

stofn-kostnašur ķ milljöršum króna į veršlagi įrs 2002

Um hįbrś frį Kleppsvķk aš Gufuneshöfša

11,6

„Eyjaleiš“ – frį Kleppsmżrarvegi um Gelgjutanga aš Gufuneshöfša

7,3

Tveir helstu valkostir um fjórbreiša leiš. Heimild: Skżrsla Lķnuhönnunar: Sundabraut, 1. įfįngi. Mat į umhverfisįhrifum.

Žaš er žvķ spurning hvort ekki vęri skynsamlegra aš vinna verkiš ķ įföngum og žį į lengri tķma, og miša žį heldur viš tvęr tvķbreišar brautir yfir voginn meš samsvarandi dreifšara umferšarįlagi.

Annars vegar vęri innri leišin lögš og žį aš mestu leyti sem einföld tvķstefna. Eftir sem įšur tęki hönnun miš af fullra fjögra akreina breidd, vegna hugsanlegrar breikkunar sķšar meir. Leišin lęgi žį um ein tveggja akreina göng gegnum Gufuneshöfša og į tveggja akreina brśm og fyllingum, ķ staš fjögra akreina, yfir voginn aš Gelgjutanga – en ķ staš žess aš stefna upp į land inn į Kleppsmżrarveg, svo sem įętlanir annars gera rįš fyrir, žį myndi meginbrautin sveigja sušur yfir vesturįl Ellišaįa og inn meš Hįubökkum, hvar hśn sķšan greindist ķ fjórbreiša braut į sķšasta kaflanum į móts viš Knarrarvog og enda Sśšarvogs, aš hśn loks tengdist Vesturlandsvegi-Reykjanesbraut meš hringtorgi er kęmi aš nokkru leyti ķ staš nśverandi slaufutenginga į gatnamótunum, auk žess sem gerš vęri einföld tenging upp af ströndinni viš Kleppsmżrarveg.

Hins vegar vęri lögš aš mestu leyti einföld tvķstefnuleiš um tvķbreiša hįbrś yfir mynni Ellišaįrvogs, ķ staš fjórbreišrar svo sem annars hefur veriš mišaš viš, frį Kleppsvķk (į milli athafnasvęša Eimskips og Samskipa) yfir aš Gufuneshöfša noršanveršum, handan vogsins.

Birta uppdrįtt ķ fyllri mynd į gif-formi (860 kb 1600x1150px) - eša į pdf-formi (1700 kb)

Jafnframt žessum tveimur leišum yfir voginn vęri hugaš aš žrišja įfanganum – tengslum milli Holtagarša og Glęsibęjar um göng er lęgju frį Sębraut inn undir Langholt – Holtagöng, į svipušum slóšum og Holtavegur liggur – ķ beinu framhaldi af stokki er lęgi um Laugardal frį Glęsibę inn undir Holtaveg į móts viš KFUM & K og Langholtsskóla.

Ķ heildina tekiš kynni slķkt žriggja įfanga verk, tvęr aš mestu leyti einfaldar tvķstefnuleišir yfir Ellišaįrvog og į hinn bóginn um göng og stokk um Langholt og Laugardal, aš kosta svipaš og ein fjórbreiš leiš um hįbrś og nokkru meira en ein fjórbreiš eyjaleiš – er tengjast myndu Sębraut meš mjög umfangsmiklum gatnamótum ašallega į einum staš – en į móti kęmi mun jafnari dreifing umferšarinnar um Sębraut og Miklubraut, Sundahverfi og Voga, Sušurlandsbraut og Grensįsveg, jafnframt žvķ aš verkiš ķ heild vęri unniš į talsvert lengri tķma eša e.t.v. į um įratug og žvķ ešlilegt aš reikna meš vaxtasparnaši.

Tvęr einfaldar tvķstefnuleišir. (Myndgrunnur, lķtiš eitt breyttur, śr skżrslu Lķnuhönnunar: Sundabraut, 1. įfįngi. Mat į umhverfisįhrifum)

Gróflega mį reikna meš aš kostnašur viš innri leišina yfir Ellišaįrvog, ž.e.a.s. sem einfaldrar tvķstefnu aš mestu leyti, gęti numiš um 4 milljöršum króna, žį aš meštaldri tengingu viš Kleppsmżrarveg og viš Sębraut į móts viš Skeišarvog, įsamt hringtorgi viš Vesturlandsveg. Žį ber aš hafa ķ huga aš inni ķ nśverandi 7,3 milljarša króna įętlun fyrir fjórbreiša innri leiš er mjög dżr stórstokkur į mótum Kleppsmżrarvegar og Sębrautar meš tilheyrandi uppkaupum lands og nišurrifi hśsa, sem allt myndi sparast. Žess ķ staš vęri farin mun ódżrari leiš inn meš ströndinni, allt aš Vesturlandsvegi, įn žess aš hrófla žyrfti viš neinum byggingum, aš lokakafli leišarinnar tengdist sķšan sem fjórbreiš braut gatnamótum Reykjanesbrautar-Sębrautar og Miklubrautar-Vesturlandsvegar meš hinu stóra hringtorgi.

Hringtorgiš lęgi annars vegar ķ stokki undir Miklubraut-Vesturlandsveg, hins vegar į brś. Gert er rįš fyrir aš nśverandi slaufa fyrir beygjustrauma sunnan af Reykjanesbraut ķ Miklubraut vestur héldist óbreytt, enda trślega umferšaržyngsta beygjan, žį t.d. sem sérleiš ętluš vöru- og žungaflutningabķlum, auk strętó į annatķmum og e.t.v. hluta umframumferšar, en almenn umferš fęri annars öllu jöfnu upp rampann af Reykjanesbr. og um hringtorgiš inn į Miklubraut.

Ętla mį aš žessi einfalda tvķstefnuleiš yfir Ellišaįrvog myndi anna allri umferš fyrstu įrin aš framkvęmdum loknum, eša aš minnsta kosti svo lengi sem ekki vęri komin tenging um Sundabraut alla leiš upp į Kjalarnes og nżbyggš ķ Gufunesi vęri enn skammt į veg komin.

Žegar tķmabęrt žętti umferšarįlags vegna vęri sķšan rįšist ķ gerš tvķbreišrar hįbrśar, sem gróft į litiš kynni aš kosta um 6,8 milljarša króna, eša um eša innan viš 60% af 11,6 milljöršunum sem annars er tališ aš fjórbreiš hįbrśarleiš gęti kostaš. Er žį mišaš viš all nokkuš umfangsminni mislęg gatnamót viš Sębraut og Holtaveg en annars er reiknaš meš, enda myndi innri leišin anna drjśgum hluta umferšar um Ellišaįrvog sem ella fęri um žennan kafla Sębrautar, allt sušur aš Vesturlandsvegi, vęri hįbrś eina leišin yfir voginn.

Mešfram gerš hįbrśar eša aš smķši hennar lokinni yrši svo rįšist ķ gerš Holtaganga – um 600 metra leiš um lįgstokk og lįggöng, einfalda tvķstefnuleiš um Laugardal og Langholt, milli Glęsibęjar og Sębrautar. Žessi ganga- og stokkaleiš vęri hönnuš fyrir ökutęki um og innan viš 2,3 m į hęš, en innan žeirra marka rśmast um 95 af hundraši allra bifreiša. Lofthęš vęri žó hvergi minni en 2,7 m, aš teknu tilliti til öryggisbifreiša. Mį reikna meš aš Holtagöng slķkrar geršar gętu kostaš um 0,7 milljarša króna, eša rétt um rśman helming af kostnaši viš samsvarandi ganga-stokkaleiš fyrir öll ökutęki – auk žess sem žau vęru til mikilla muna višrįšanlegri ķ öllu umhverfislegu tilliti. (sjį nįnar um lįggöng og lįgstokka ķ kafla 2)

Žannig gęti heildarkostnašur viš allar ofangreindar framkvęmdir numiš um 11,5 milljöršum króna, gróft į litiš – žį žar af um 4 milljaršar vegna innri leišar og gatnamóta Sębrautar og Kleppsmżrarvegar, 6,8 milljaršar vegna hįbrśarleišar įsamt gatnamótum Sębrautar og Holtavegar, og loks 0,7 milljaršar vegna Holtaganga.

Žetta vęri svipuš upphęš og annars er reiknaš meš aš fjórbreiš hįbrśarleiš gęti kostaš ein og sér, sem er įętlaš aš gęti numiš um 11,6 milljöršum króna og tekiš allt aš 5 įr aš ljśka, aš meštöldum tķma er fęri ķ undirbśning og hönnun.

Hönnunar- og framkvęmda-tķmi hvers įfanga

(įrabil)

Fjįrhagsstaša

samanboriš viš

fjórbreiša hįbrś. – Eftirstöšvar og vaxtasparnašur

(milljaršar kr.)

Hįubakkaleiš

("eyjaleiš") –

einföld tvķstefna inn śr Ellišaįrvogi

(milljaršar kr.)

Hįbrś – einföld tvķstefna er lęgi um Kleppsvķk yfir aš Gufuneshöfša

(milljaršar kr.)

Stokkur, göng – einföld tvķstefna milli Holtagarša og Glęsibęjar

(milljaršar kr.)

2005-2008 11,6 - 4,0    
2009-2013 7,6 + 0,8 = 8,4   - 6,8  
2014-2015 1,6 + 0,2 = 1,8     - 0,7
Eftirstöšvar: 1,1      

Śtlagt fjįrmagn į einum įratug vegna allra framkvęmda vęri 11,5 milljaršar króna en nżttur vaxtasparnašar gęti legiš nęrri einum milljarši króna samanboriš viš fjórbreiša hįbrśarleiš er annars vęri unnin į fimm įrum. Raunkostnašur į alls tķu įrum, śtlagt fé aš frįdregnum vöxtum, samanboriš viš fjórbreiša hįbrśarleiš eina, myndi žvķ vera um 10,5 milljaršar króna, eša til jafnašar rśmur milljaršur į įri.

 

Aš öllum framkvęmdum loknum og e.t.v. enn einum įratug sķšar, eša žegar žörf krefši, mętti svo huga aš breikkun innri leišarinnar śr tveimur akreinum ķ fjórar, og žó e.t.v. fremur huga aš žrišju leišinni, um göng eša brś, žannig aš umferš dreifšist žį um enn fleiri leggi, hverfi og gatnamót, sem vęri hiš įkjósanlegasta. Kęmu žį sérstaklega til įlita jaršgöng frį Hallsvegi / Gufunesi aš gatnamótum Sębrautar og Kringlumżrarbrautar, nema žį žau žęttu įkjósanlegri kostur en hįbrś, kostnašar vegna, og vęru žvķ sett framar ķ forgangsröš en brśin. Óneitanlega vęri samt vel hönnuš hįbrś betur til žess fallin aš ljį borginni sterkan svip, svo fįtęk sem hśn annars er aš virkilega glęsilegum mannvirkjum sem kalla mętti manngerš kennileiti – svo fįu öšru til aš dreifa en Perlunni.

 

Sé litiš til borga eins og Parķsar, sem gróft į litiš er svipuš aš flatarmįli innan sinna hringlaga borgarmarka og öll Stór-Reykjavķk innan sinna heldur óreglulegri marka, žį kemur ķ ljós aš umferš gengur žar ótrślega skjótt fyrir sig žrįtt fyrir aš bķlaumferš sé margföld į viš žaš sem hér er og byggšin miklu žéttari. En ein įstęšan til žess er hve umferšarleggir stofnbrauta eru dreifšir um alla borg og val um leišir žar af leišandi fjölbreitt. Slķkt hiš sama į viš New York į sinn talsvert ólķka hįtt. Flżtileišir um göng og stokka draga einnig verulega śr umferšarįlagi į yfirborši žannig aš umhverfinu er sķšur ógnaš en ella. Žó ólķku sé saman aš jafna hvaš varšar fólksfjölda žį er munurinn žó minni en ętla mętti vegna žess hve bifreišaeign og notkun einkabifreiša er miklu almennari ķ Reykjavķk en ķ flestum borgum heims. Žannig eru um žrefalt fęrri um hvern einkabķl ķ Kaupmannahöfn en ķ Reykjavķk og žar er notkun almenningssamgangna um sexfalt almennari. Ķ Stokkhólmi eru almennings-samgöngur um tķfalt almennari en hér og um fjórfalt fęrri nżta sér einkabķl. Mešal Reykvķkingur feršast 6680 km į įri innan sinna borgarmarka į sama tķma og Kaupmannahafnarbśanum nęgir helmingi skemmri vegur til aš komast leišar sinnar. Stokkhólmsbśanum nęgir innan viš fjóršungur hins reykvķska vegar, eša sem svarar til einungis 1440 km į įri hverju.

 

Sjį m.a.: Umhverfisvķsar stórborga Noršurlanda, śtg. 2004

 

Įhrif į umhverfi og umferš

Mikil samžjöppun umferšar į einum gatnmótum hefur ķ för meš sér margvķslegan vanda svo sem reynsla t.d. af gatnamótum Miklubrautar og Kringlumżrarbrautar og vķšar hefur sżnt. Žó framśrakstur sé hęttuminni į tvöföldum tvķstefnubrautum en į einföldum žį fela žęr tvöföldu, tvęr akreinar fyrir hvora akstursstefnu, jafnframt ķ sér hvata til hrašaksturs, oft meš ófyrirsjįanlegum afleišingum žegar akreinum fękkar og svigrśm žrengist. Žaš gefur lķka augaleiš aš dreift samgöngunet meš mörgum leggjum tvķbreišra brauta ķ staš fįrra fjórbreišra, styttir akstursvegalengdir ķ mörgum tilvikum žannig aš umferšarįlag minnkar ķ heild og žį aš sama skapi jafnt feršatķmi sem feršakostnašur almennings – og žį slysatķšni einnig skyldi mega ętla.

Til mótvęgis hęttu į framśrakstri į einföldum tvķstefnubrautum žarf žó aš leggja sérstaka įherslu į hrašavišvörunarbśnaš til aš halda mešalhraša allra ökutękja sem jöfnustum. En stytting akstursvegalengda įsamt jafnara og minna umferšarįlagi į einstökum brautum og gatnamótum dregur lķka śr óžoli ökumanna og žar meš hęttu į vanhugsušum višbrögšum.

Į žaš ber einnig aš lķta aš nęst hringtorgum og öšrum gatnamótum vęru akreinar yfirleitt fleiri en ein fyrir hvora akstursstefnu žannig aš ekki vęri hętta į myndun flöskuhįlsa. Žį vęri sjįlfsagt og ešlilegt aš takmarka umferš stórra vöruflutningabķla um hįbrśarleiš, lķkt og į sinn hįtt žaš vęri sjįlfgefiš ķ Holtagöngum ef sś leiš vęri takmörkuš viš 2,3 m hįmarkshęš fyrir almenna umferš.

Tvķskipt leiš yfir Ellišaįrvog, svo sem hér hefur veriš lżst, myndi valda mun minni umferšaraukn-ingu į Sębraut milli Holtagarša og Steinahlķšar en ella myndi verša mišaš viš nśverandi įętlanir um fjórbreiša innri leiš eina og sér, er tengdist Sębraut meš stokki um Kleppsmżrarveg, eša į hinn bóginn um fjórbreiša hįbrśarleiš. Tengingar tvķskiptrar leišar myndu vera talsvert umfangsminni og vęnni umhverfinu, enda vęri umferšin hlutfallslega minni į hvorri leišanna fyrir sig en į einni fjórbreišri leiš.

Innri leišin yfir voginn – Hįubakkaleiš – myndi tengjast Vesturlandsvegi-Miklubraut / Reykjanesbraut-Sębraut į talsvert einfaldari hįtt heldur en nśverandi hugmynd gerir rįš fyrir meš hinum afar fyrirferšarmikla stokki milli Sębrautar og Kleppsmżrarvegar. Ķ staš talsveršra uppkaupa lóša og nišurrifs hśsa og stórfelldrar röskunar į öllu umhverfi allt inn ķ ķbśšahverfin viš Njörvasund og Baršavog, sem megintenging į gatnamótum Kleppsmżrarvegar og Sębrautar myndi annars hafa ķ för meš sér, vęri alfariš sneytt hjį byggšinni en leišin žess ķ staš lögš um fallegt opiš umhverfi meš Hįubakka ķ góšu sjónmįli, įn žess žó aš skerša smįbįtahafnarnesiš milli įla Ellišaįa sem neinu nęmi, aš leišin sķšan tengdist stóru hringtorgi meš greišum tengslum viš megin stofnleišir til allra įtta.

Eftir sem įšur myndi žó jafnframt vera einföld vegtenging į Gelgjutanga viš Kleppsmżrarveg sem myndaši tengsl viš Vogahverfi og Sund og Sundahöfn, įsamt Skeifu og Heimahverfi um Skeišarvog, įn žess žó aš žaš kallaši į nein umfangsmikil umferšarmannvirki, enda vęri umferš žar talsvert minni heldur en ef innri leišin vęri eina leišin yfir voginn. Hringtorg į gatnamótum Sębrautar viš Kleppsmżrarveg og Skeišarvog, gęti annaš öllum beygjustraumum ef undir torginu lęgi jafnframt einfaldur tvķstefnustokkur fyrir beinlķnustrauma um Sębraut.

Į samsvarandi hįtt myndi tenging ytri leišarinnar viš Sębraut og Holtaveg vera all nokkuš einfaldari ķ snišum en mišaš viš fjórbreiša hįbrś. Umferš žar yrši talsvert minni vegna tvķskiptingar leišarinnar yfir voginn og naušsynleg umferšarmannvirki žvķ vera minni um sig og ekki valda eins mikilli röskun į umhverfinu og ella.

Ytri leišin um tvķbreiša hįbrś myndi greinast til beggja įtta um Sębraut, auk žess sem bein og greiš leiš myndašist milli Holtagarša og Glęsibęjar um göng og stokk – Holtagöng – sem myndi draga verulega śr hęttu į gegnumumferš um Holtaveg, Langholtsveg og Įlfheima eša į hinn bóginn um Dalbraut og Reykjaveg yfir ķ Mślahverfi og Laugardal og ķ hin żmsu hverfi mešfram Sušurlandsbraut. En frį hringtorgi viš Glęsibę vęri greiš leiš til beggja įtta eftir Sušurlandsbraut svo og ķ Laugardalinn, jafnt ķ garšinn sem į ķžróttasvęšiš, eša į hinn bóginn beint įfram eftir Grensįsvegi ķ įtt aš Miklubraut. Žį ber og aš hafa ķ huga aš žessi leiš um Holtagöng milli Glęsibęjar og Holtagarša myndi nżtast fjölmörgum fleirum en žeim sem ęttu erindi yfir Ellišaįrvog.

Fjórbreiš hįbrś... eša fjórbreiš eyjaleiš? Eša: Tvęr einfaldar tvķstefnuleišir...?

 

Myndir t.v. śr skżrslu Lķnuhönnunar: Sundabraut, 1. įfįngi. Mat į umhverfisįhrifum.

Grunnur myndar t.h., lķtiš eitt breyttur, śr sömu skżrslu.

 

Heimildir:

Sundabraut, 1. įfįngi. Mat į umhverfisįhrifum. Reykjavķkurborg/Vegageršin/Lķnuhönnun – Febrśar/maķ 2004. (pdf)

Umhverfisvķsar stórborga Noršurlanda - Nordiske Storbyers Miljųindikatorer. Reykjavķkurborg o.fl. – September 2004 (pdf)

______________________________

Brautir ķ borg og bęjarleišir:

1. Tvķskipting Sundabrautar um Ellišaįrvog

2. Lįgstokkar og lįggöng - umferš į krossgötum

3. Miklabraut og krossgötur

 

© október/desember 2004/ mars 2005

Įrni B. Helgason

 

prenta skjal

Rómanza: heim į kvist